Wykrycie wiroida Chrysanthemum stunt viroid (CSVd) w chryzantemie wielokwiatowej

Autor: Anna Rosińska, Centralne Laboratorium GIORiN w Toruniu 29 kwietnia 2020 15:22

Wykrycie wiroida Chrysanthemum stunt viroid (CSVd) w chryzantemie wielokwiatowej Chryzantemy należą do ważnych roślin uprawianych na kwiaty cięte oraz jako doniczkowe/ fot. shutterstock

Chryzantemy należą do ważnych roślin uprawianych na kwiaty cięte oraz jako doniczkowe. Ten fakt potwierdza informacja, że należą do roślin ozdobnych, które już od kilku lat zajmują w Polsce pod względem popularności drugie miejsce po różach.

Notuje się coraz więcej przypadków karłowatości złocienia, którą powoduje wiroid Chrysanthemum stunt viroid (CSVd), wykryty jako czynnik sprawczy tej choroby na początku lat siedemdziesiątych. Jego szczególne niebezpieczeństwo polega na tym, że poraża wszystkie odmiany złocieni, chociaż niektóre z nich są bezobjawowymi nosicielami (aż do 30 % nie wykazuje objawów porażenia).

Na roślinach chorych obserwuje się jasne, wzniesione młode liście i ogólne zahamowanie wzrostu, wskutek czego są one nawet o połowę mniejsze niż rośliny kontrolne. Wiroid ten prócz karłowacenia rośliny powoduje zdrobnienie liści, przedwczesne kwitnienie w porównaniu do zdrowych chryzantem tej samej odmiany, zmiany w zabarwieniu kwiatów, a łodygi roślin porażonych stają się bardzo kruche i łatwo odłamują się w miejscach rozgałęzień. Objawy te nasilają się w kolejnych latach uprawy. CSVd opóźnia również wytwarzanie korzeni podczas sadzonkowania.

CSVd nie posiada okrywy białkowej i ma formę jednoniciowego, kolistego RNA, tworzącego strukturę drugorzędową tzw. „spinki do włosów”, dzięki czemu wiroid ten jest bardzo stabilny. Takie cechy budowy tego patogenu powodują, że jest on wysoce trwały i infekcyjny. Te właściwości powodują również, że łatwo przenosi się on w sposób mechaniczny z sokiem chorych roślin na rękach, narzędziach jak również przez kontakt pomiędzy roślinami, jednak to rozmnażanie z mateczników jest głównym źródłem rozprzestrzeniania się CSVd. To właśnie przede wszystkim międzynarodowy obrót
porażonymi sadzonkami złocienia i ich import ze Stanów Zjednoczonych był przyczyną masowego rozprzestrzeniania się karłowatości przede wszystkim w Ameryce Północnej i wielu krajach europejskich. Wiadomo również, że transmisja CSVd może mieć czasem miejsce poprzez nasiona lub przez kaniankę (Cuscuta sp.).

Lustracje upraw szklarniowych przeprowadza się przez cały sezon uprawy, a plantacji polowych w okresie od czerwca do października. Tak sumienna i rutynowo prowadzona kontrola doprowadziła w styczniu 2019r. do wykrycia CSVd w materiale roślinnym chryzantemy wielokwiatowej Dendranthema x grandiflorum (odmiana Mayfield) oraz w lutym 2020r. w materiale roślinnym chryzantemy wielokwiatowej Dendranthema grandiflora (odmiana Rosela cuivre). W obu przypadkach próbki zostały pobrane przez pracowników Oddziału WIORiN w Grodzisku Mazowieckim.

Wykorzystanie techniki molekularnej łańcuchowej reakcji polimerazy PCR (ang. polymerase chain reaction) z odwrotną transkryptazą, określaną jako RT – PCR (ang. reverse transcription – polymerase chain reaction), stało się przełomowym wydarzeniem w badaniach nad wiroidami. Metoda ta wymaga wytworzenia najpierw, w procesie odwrotnej transkrypcji, komplementarnej do RNA wiroida nici DNA. Za pomocą odpowiednich par starterów pracownicy Laboratorium Wojewódzkie w Warszawie i Centralne Laboratorium w Toruniu byli w stanie uzyskać wyniki wskazujące na obecność CSVd w badanych próbkach materiału roślinnego chryzantem wielokwiatowych. W celu ostatecznej weryfikacji wiroida z rodzaju Pospiviroid, wysłano uzyskane produkty amplifikacji do sekwencjonowania, którego wyniki jednoznacznie potwierdziły obecność CSVd w analizowanych próbach.

Zdając sobie sprawę, że karłowatość złocieni jest groźną chorobą, ekonomicznie ważną dla kwiatowych odmian chryzantem, w szczególności tych całorocznych, pracownicy PIORiN z dokładnością zwracają uwagę na pobieranie materiału do badania. Kontrola roślin matecznych, używanie wyłącznie do nasadzeń zdrowego materiału rozmnożeniowego to najlepszy sposób na zapobieganie rozprzestrzeniania CSVd.

Centralne Laboratorium Głównego Inspektoratu Ochrony Roślin i Nasiennictwa w Toruniu

Podobał się artykuł? Podziel się!

WIĘCEJ NA TEMAT

Z INNEJ SKRZYNKI

BĄDŹ NA BIEŻĄCO

POLECAMY CZASOPISMA

WYSZUKIWARKI

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do odwołania zgody oraz prawo sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem.

W dowolnym czasie możesz określić warunki przechowywania i dostępu do plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej.

Jeśli zgadzasz się na wykorzystanie technologii plików cookies wystarczy kliknąć poniższy przycisk „Przejdź do serwisu”.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.