Wadliwe wykonanie usługi rolniczej - jakie roszczenia przysługują sadownikowi?

Autor: Wielkopolska Izba Rolnicza 21 grudnia 2020 08:33

Wadliwe wykonanie usługi rolniczej - jakie roszczenia przysługują sadownikowi? Przy zleceniu wykonania usługi rolniczej zawsze należy liczyć się z możliwością wystąpieniem wadliwego wykonania tejże usługi./ fot. shutterstock.com

Przy zleceniu wykonania usługi rolniczej/sadowniczej zawsze należy liczyć się z możliwością wystąpieniem wadliwego wykonania tejże usługi. Wtedy rolnik ma prawo odmówić wypłaty wynagrodzenia w całości lub części. Jakie inne prawa przysługują rolnikowi lub sadownikowi w takiej sytuacji? - odpowiada radca prawny Wojciech Lignowski na stronie Wielkopolskiej Izby Rolniczej.

- Zasadniczo do umów o świadczenie usług, w tym także usług rolniczych, należy stosować odpowiednio przepisy dotyczące zlecenia (art. 750 Kodeksu cywilnego). Warto odróżnić jednak w tym miejscu umowę o świadczenie usług od umowy o dzieło. W pierwszym przypadku usługodawca zobowiązuje się do starannego działania, w drugim zaś efektem umowy jest określony rezultat (wykonanie i przekazanie konkretnego dzieła o charakterze materialnym bądź niematerialnym). Realizacja usługi rolniczej w większości przypadków należeć będzie do drugiej kategorii umów. Przy usłudze rolniczej bowiem rolnik oczekuje konkretnego efektu lub rezultatu, konsekwencją czego będzie stosowanie przepisów o umowie o dzieło (art. 627-646 k.c.).- czytamy na stronie WIR.

Jak pisze WIR, powierzenie wykonawcy usługi rolniczej może przybrać dowolną formę (ustną, elektroniczną, pisemną), przy czym na wypadek ewentualnych nieprawidłowości przydatne będzie zawrzeć taką umowę w jakiejkolwiek utrwalonej formie (pisemnej, elektronicznej). Forma ustna, jakkolwiek dopuszczalna, to jednak może utrudnić rolnikowi wykazanie określonych faktów, gdyby doszło do sporów. Warto pamiętać, że rachunek czy faktura nie stanowią umowy, a w sytuacji spornej, gdy taki dokument jest kwestionowany przez drugą stronę, nie jest wystarczającym dowodem w ogóle istnienia umowy.

Zawierając umowę warto jasno i precyzyjnie określić takie elementy jak:

- rodzaj usługi (np. siew, oprysk, zbiór itd.) oraz jej zakres,
- miejsce jej wykonania,
- areał uprawy, wobec której usługa ma zostać przeprowadzona,
- datę wykonania usługi,
- kto dostarcza środki do wykonania usługi (rolnik czy usługodawca),
- wysokość i charakter wynagrodzenia (zasadniczo najlepiej ryczałt),
- datę wystawienia faktury lub rachunku wraz z terminem płatności,
- kwestie odstąpienia od umowy,
- zasady odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie usługi
(np. kara umowna).

Dokładne sprecyzowanie tych elementów w umowie pozwoli zaoszczędzić kłopotów
i żmudnego dowodzenia w sądzie na co właściwie się umówiliśmy z usługodawcą.

- Niemniej jednak nawet najlepiej sformułowana umowa nie daje nam gwarancji należytego wykonania usługi. Pewnym zabezpieczeniem w tym zakresie może być zastrzeżenie kary umownej płatnej w określonej wysokości i terminie na żądanie rolnika w razie np. opóźnienia w wykonaniu usługi (liczonej za każdy dzień opóźnienia) lub niewłaściwego przeprowadzenia samej usługi. W tym drugim przypadku szczególnie może pojawić się problem szkód wyrządzonych niefachowym przeprowadzeniem oprysku czy sprzętu uprawy. Nieterminowy zbiór może również wywoływać po stronie rolnika obowiązek zapłaty kary umownej do jego kontrahenta, z którym łączy go umowa kontraktacji lub dostawy ze skonkretyzowanym terminem realizacji - zauważa  radca prawny Wojciech Lignowski.

W takich sytuacjach kara umowna pełni dwojaką funkcję, mianowicie z jednej strony „zachęca” usługodawcę do rzetelnego i terminowego wykonania usługi, z drugiej zaś stanowi formę rekompensaty dla rolnika/sadownika za szkodę. Warto w umowie zastrzec prawo rolnika/sadownika do domagania się od usługodawcy pełnego odszkodowania na wypadek, gdyby kara umowna nie pokrywała pełni szkody. Bez takiej klauzuli zlecający usługę będzie mógł się domagać przed sądem jedynie zapłaty kary umownej rekompensującej jedynie część rzeczywistej szkody.

- Niezależnie od tego czy umowę zawarliśmy ustnie, czy też w jakiejkolwiek innej formie zawsze może wystąpić problem wadliwego wykonania usługi. Trzeba zaznaczyć, że zgodnie z art. 634 k.c., jeżeli materiał dostarczony przez rolnika nie nadawałby się do prawidłowego wykonania usługi albo jeżeli zaszłyby inne okoliczności, które mogą przeszkodzić prawidłowemu wykonaniu usługi, wykonawca winien niezwłocznie zawiadomić o tym rolnika. W przeciwnym wypadku może utracić możliwość skutecznego powołania się na te okoliczności przed sądem. Rolnikowi na wypadek niewłaściwego wykonywania usługi służy prawo wezwania usługodawcy do zmiany sposobu realizacji usługi i wyznaczenia terminu pod groźbą odstąpienia od umowy lub powierzenia jej dokończenia innej osobie na koszt i ryzyko usługodawcy-  zaznacza Lignowski .

Ponadto rolnik ma prawo w razie odstąpienia od umowy żądać zwrotu dostarczonego usługodawcy materiału lub środków i wydania rozpoczętego dzieła (art. 636 § 1 i 2 k.c.). Stosownie do art. 638 § 1 k.c. do odpowiedzialności za wady usługi rolniczej stosuje się odpowiednio przepisy o rękojmi przy sprzedaży, przy czym usługodawca nie poniesie odpowiedzialności, gdy wada powstała z przyczyny tkwiącej w materiale dostarczonym przez rolnika. Oznacza to, że rolnik w obliczu niewłaściwie wykonanej usługi może odmówić wypłaty wynagrodzenia w całości lub części. W całości wynagrodzenie będzie nienależne, jeżeli usługodawca doprowadził do stanu, gdy np. cała uprawa będzie nadawała się do zaorania. Jak słusznie wywodzi się w orzecznictwie ”wykazanie przez zamawiającego, że dzieło z powodu istnienia wad nie nadaje się do umówionego użytku, zwalnia go od obowiązku zapłaty wynagrodzenia. Jeżeli zaś dzieło wykazuje inne, nieistotne wady, zamawiającemu pozostaje jedynie żądanie odpowiedniego obniżenia umówionego wynagrodzenia” (tak Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z 13.10.2017 r., sygn. akt I ACa 337/17). Równocześnie rolnikowi służy roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej przez nienależyte wykonanie usługi. Przykładowo, w razie zlecenia usługi sprzętu uprawy, jeżeli niewłaściwy zbiór doprowadził do utraty części płodów, to ich wartość oraz strata wynikająca z niemożliwości ich sprzedaży mogą być dochodzone od usługodawcy (art. 566 § 1 w zw. z 638 § 1 k.c.).

- Proszę pamiętać również, że dopóki usługa nie została ukończona, rolnik może
w każdej chwili od umowy odstąpić płacąc umówione wynagrodzenie obniżone o tę część, którą usługodawca oszczędził z powodu niewykonania usługi w całości -podkreśla radca prawny.

Reasumując, w przypadku stwierdzenia przez rolnika, że usługa jest źle wykonywana – w jej trakcie powinien wezwać usługodawcę do zmiany sposobu jej realizacji i wyznaczyć odpowiedni termin pod rygorem odstąpienia od umowy przez rolnika lub powierzenia jej dokończenia innej osobie na koszt i ryzyko usługodawcy. Wyznaczony termin określa sam rolnik, ma on być jedynie „odpowiedni”, co np. przy usłudze zbioru plonów będzie oznaczało, że zmianę usługodawca ma wprowadzić od razu, natychmiast, aby nie dochodziło do szkód. Warto przy tym zadbać obecność świadka takiego wezwania lub jego dokumentową formę (przy dłuższych terminach wezwań), co może okazać się bardzo przydatne przed sądem. W przypadku niezastosowania się usługodawcy do wezwania należy odstąpić od umowy albo powierzyć jej wykonanie innemu wykonawcy.

Więcej szczegółów można przeczytać na stronie Wielkopolskiej Izby Rolniczej

Podobał się artykuł? Podziel się!

WIĘCEJ NA TEMAT

PRAWO I DOTACJE

BĄDŹ NA BIEŻĄCO

POLECAMY CZASOPISMA

WYSZUKIWARKI