Jak prowadzić rachunkowość w gospodarstwie ogrodniczym?

Autor: Albert Katana/www.sadyogrody.pl 22 stycznia 2022 11:26

Jak prowadzić rachunkowość w gospodarstwie ogrodniczym? Jak prowadzić rachunkowość w gospodarstwie ogrodniczym?/ fot. shutterstock

Informacje gromadzone rok do roku pozwalają na wprowadzenie działań dostosowawczych, rozpoznanie kosztów najbardziej obciążających gospodarstwo czy wreszcie poznanie minimalnego poziomu cen, za które możemy sprzedać wyprodukowany towar - mówi serwisowi sadyogrody.pl dr inż. Dariusz Paszko, z Zakładu Ekonomiki Ogrodnictwa Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie.

Panie doktorze, jak prawidłowo prowadzić rachunkowość w gospodarstwie?

Problem prowadzenia rachunkowości w gospodarstwie przez rolników na potrzeby zarządzania gospodarstwem jest słabo rozeznany. Oczywiście jest FADN, który jest prowadzony przez gospodarstwa, które wyraziły na to zgodę, jest to jednak rachunkowość prowadzona na potrzeby europejskiej sieci rachunkowości rolnej i ona różni się od rachunkowości prowadzonej na potrzeby własnego gospodarstwa.
Trzeba przyznać, że są braki w wiedzy, jak robić rachunkowość na co dzień i jak to jest ważne dla konkurencyjności gospodarstwa.

Finanse w gospodarstwie ogrodniczym

Chcesz rozwinąć swoje gospodarstwo? Sprawdź jak to zrobić!

Czy są jakieś dane statystyczne mówiące o tym, czy producenci owoców i warzyw prowadzą taką rachunkowość?

Przynajmniej ja takich konkretnych danych nie znam. Nie spotkałem się z takimi kompleksowymi danymi w publikacjach i literaturze, nie pamiętam też aby pytania o rachunkowość były w spisie rolnym, chociaż sam wypełniałem taki arkusz, bo posiadam gospodarstwo.

Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej prowadzi badania kosztów produkcji, tzw. system agrokoszty, ale z tego co sprawdzałem, dotyczy to tylko produkcji rolniczej, nie wiem też , ile gospodarstw w tym uczestniczy.

Rozumiem, że Pan, prowadząc gospodarstwo prowadzi rachunkowość dla tego gospodarstwa?

Oczywiście. Posiadam winnicę, więc jest to niezbędne.

Problemy w rachunkowości rolnej

Co w prowadzeniu rachunkowości rolnej może sprawiać/sprawia największą trudność właścicielom sadów i ogrodów? Czy to się da zrobić “prosto”?

W ramach swojej pracy naukowo-badawczej na Uniwersytecie Przyrodniczym w Lublinie współpracuję cały czas z właścicielami gospodarstw prowadzącymi rachunkowość. Są to dwie grupy - moi studenci, którym prowadzę prace magisterskie lub inżynierskie; część z nich, posiadając własne gospodarstwa podejmuje taką próbę oceny efektywności ekonomiczno-finansowej; druga grupa to rolnicy wśród których prowadzę badania, którzy w różnej formie podejmowali próby zapisów księgowych o różnym stopniu szczegółowości.

Wracając do pytania - przede wszystkim trzeba chcieć prowadzić rachunkowość, czyli właściciel gospodarstwa musi zobaczyć sens robienia tego; po drugie ważna jest forma, w jakiej tę pracę można wykonywać. Tę formę da się dostosować do możliwości i preferencji rolnika.

Co przede wszystkim powinien zapisywać właściciel gospodarstwa?

Ja robię to w oparciu o zwykły zeszyt; rolnikom, którzy sobie tego życzą tworzę kalendarz rolniczy, w którym jedna strona to jeden dzień. Większość rolników z którymi rozmawiam mówi, że to zajmuje im dziennie 5-15 minut; kalendarz leży w określonym miejscu, jeśli więcej osób podejmuje decyzje zarządcze, to one też wpisują informacje do tego kalendarza. W ciągu dnia jest się w stanie zapisać to, co się robiło.
Oczywiście, trudnością tej formy jest to, że trzeba robić zestawienia, kwartalne czy półroczne, ale wg mnie jest to najmniej obciążająca forma, bo zajmuje niewiele czasu dziennie.

Drugą formą są programy komputerowe, których wiele jest dostępnych, albo arkusze kalkulacyjne, które można samemu stworzyć. To jest już troszeczkę trudniejsze, wymaga więcej czasu, programy nie są indywidualnie dostosowane do gospodarstwa no i nie każdy to umie.

Co notować? Oczywiście wszystkie czynności kosztochłonne: zużycie materiałów, nawozów, środków ochrony roślin, wody, energii, opakowań itd., pracę ludzi, maszyn, koszty ubezpieczeń, podatków, zakwaterowania pracowników, usług obcych, remontów, wyjazdów itd. - to jest ogrom elementów, które dopiero w trakcie zapisywania dają rolnikowi pełny obraz tego, co dzieje się w gospodarstwie i na co “idą pieniądze”.

To wszystko można zrobić w ciągu 15 minut dziennie?

Spokojnie da się je zrobić w 15 minut dziennie. Zresztą dziś właściciele gospodarstw najczęściej są absolwentami szkół rolniczych, gdzie wykłada się rachunkowość rolną, dla nich nie powinno być to problemem. Oni są w stanie również pogrupować i przeanalizować dane. Ta wiedza jest też dostępna dla tych którzy nie uczyli się rachunkowości w szkole, są różnego rodzaju szkolenia, a zawsze można skorzystać z usług profesjonalnych doradców.

Pan również świadczy takie usługi?

Nie komercyjnie, w ramach pracy mojej pracy naukowej rolnicy, którzy wchodzą w taką współpracę udostępniają nam dane, a my im pomagamy to analizować. Oczywiście, jeśli będzie więcej chętnych do skorzystania z doradztwa nie ma problemu, by nabrało to charakteru komercyjnego. My mamy przygotowane arkusze kalkulacyjne które łatwo zmodyfikować na potrzeby każdego gospodarstwa; oczywiście to nie jest już takie proste w obsłudze narzędzie, ale jeśli rolnik udostępnia nam dane to my je wprowadzamy i analizujemy - nam służy to do badań, a rolnikowi do oceny efektywności ekonomiczno-finansowej gospodarstwa.

Opłacalność prowadzenia rachunkowości w gospodarstwie

Pytanie może retoryczne, ale czy to się opłaca? Czy dzięki rachunkowości można podnieść opłacalność produkcji rolnej?

Przede wszystkim rachunkowość pozwala uzyskać odpowiedź na pytanie o efektywność nakładów, daje obraz relacji rozchodów i przychodów. Rolnicy, którzy współpracowali z nami wykorzystywali te informacje do optymalizacji poszczególnych nakładów. Podam przykład: prowadziłem badania w dużym gospodarstwie ogrodniczym na temat zarządzania dużą grupą pracowników, osobiście przejmując zadanie kierowania taką grupą zbierającą owoce jagodowe. Badaliśmy tam wydajność pracy biorąc pod uwagę takie parametry jak wiek, płeć, doświadczenie, pory dnia itp. Te badania wykazały zależność efektywności od tych parametrów, co umożliwiło właścicielom na wprowadzenie działań dostosowawczych i optymalizujących te procesy produkcyjne.

Informacje gromadzone rok do roku pozwalają również na wprowadzenie działań dostosowawczych, rozpoznanie kosztów najbardziej obciążających gospodarstwo czy wreszcie poznanie minimalnego poziomu cen, za które możemy sprzedać wyprodukowany towar. Ta wiedza jest niezbędna dla każdego producenta, w tym producenta rolnego.

Innymi słowy rachunkowość nie służy dowiedzeniu się tylko, czy dany rok był dobry czy zły (choć tę informację ona przyniesie), ale służy monitorowaniu na bieżąco kondycji gospodarstwa, co daje możliwość podjęcia działań w celu zmaksymalizowania lub ostatecznie ochrony opłacalności produkcji.

Jeżeli systematycznie prowadzimy rachunkowość wiemy chociażby, ile mamy, ile możemy wydać, na co możemy sobie pozwolić w ciągu sezonu, całego roku czy w ciągu następnych 5-10 lat.

Dziękuję za rozmowę!

 

Podobał się artykuł? Podziel się!

WIĘCEJ NA TEMAT

PRAWO I DOTACJE

BĄDŹ NA BIEŻĄCO

POLECAMY CZASOPISMA

WYSZUKIWARKI