Emerytura rolnicza w KRUS - o czym warto wiedzieć?

Autor: SS/www.sadyogrody.pl 21 października 2020 11:12

Emerytura rolnicza w KRUS - o czym warto wiedzieć? Ubezpieczenie emerytalno-rentowe jest obowiązkowe dla rolników, którzy prowadzą gospodarstwo rolne o obszarze użytków rolnych powyżej 1 ha/ fot.shutterstock.com

Zgodnie z rozporządzeniem, zagadnienia dotyczące ustalania prawa i wysokości świadczeń z ubezpieczenia społecznego rolników, w tym emerytury rolniczej regulują przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2020 r. poz. 174 z późn. zm.). O kilka najważniejszych aspektów związanych z emeryturą rolniczą zapytaliśmy rzecznik KRUS, Teresę O’Neill.

Jak wyjaśnia rzecznik Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, Teresa O’Neill, emerytura rolnicza to świadczenie pieniężne, finansowane z Funduszu Emerytalno-Rentowego (FER), który jest państwowym funduszem celowym. Przychodami tego funduszu są składki między innymi składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe, opłacane przez ubezpieczonych rolników i domowników.

Ubezpieczenie emerytalno-rentowe jest obowiązkowe dla rolników, którzy prowadzą gospodarstwo rolne o obszarze użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego lub dział specjalny produkcji rolnej, a także dla domowników rolników, o ile wymienione osoby nie podlegają innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie mają ustalonego prawa do emerytury lub renty. Ustawa przewiduje także ubezpieczenie na wniosek (dobrowolne) w przypadku rolników, których gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego, jeśli nie podlegają oni innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie mają ustalonego prawa do emerytury lub renty.

Rolnikiem w rozumieniu ustawy to pełnoletnia osoba fizyczna, zamieszkująca i prowadząca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, osobiście i na własny rachunek, działalność rolniczą w pozostającym w jej posiadaniu gospodarstwie rolnym.

Kto może pobierać emeryturę KRUS i od jakiego wieku?

Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy emerytura rolnicza przysługuje ubezpieczonemu rolnikowi (domownikowi), który spełnia łącznie następujące warunki:

1) osiągnął wiek emerytalny, który wynosi 60 lat dla kobiety i 65 lat dla mężczyzny,

2) podlegał ubezpieczeniu emerytalno–rentowemu przez okres co najmniej 25 lat,

W myśl art. 20 ust. 1 ustawy do okresów ubezpieczenia emerytalno-rentowego, wymaganych zgodnie z powołanym wyżej art. 19 zalicza się okresy:

1. podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych i członków ich rodzin w latach 1983 - 1990,

2. prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym, po ukończeniu 16 roku życia, przed dniem 1 stycznia 1983 r.,

3. od których zależy prawo do emerytury zgodnie z przepisami emerytalnymi.

Stosownie do ust. 2 tego artykułu okresów, o których mowa wyżej nie zalicza się do okresów ubezpieczenia, jeżeli zostały one zaliczone do okresów, od których zależy prawo do emerytury lub renty na podstawie odrębnych przepisów. Ponadto przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948r.

Reasumując, prawo do emerytury rolniczej można uzyskać po osiągnięciu wieku emerytalnego, pod warunkiem podlegania ubezpieczeniu emerytalno–rentowemu przez okres co najmniej 25 lat.

Do 7 stycznia 2009r. (data wejścia w życie ustawy o emeryturach kapitałowych) do okresów ubezpieczenia emerytalno-rentowego zaliczane były okresy, od których zależy prawo do emerytury zgodnie z przepisami emerytalnymi tj. m.in. okresy podlegania powszechnemu ubezpieczeniu społecznemu w ZUS (np. z tytułu zatrudnienia poza rolnictwem). Od 8 stycznia 2009r., tylko osoby urodzone przed 1 stycznia 1949r. zachowały prawo do uwzględnienia do emerytury rolniczej takich okresów.

Natomiast osoby urodzone po 31 grudnia 1948r., którym okresy podlegania ubezpieczeniu z tytułu zatrudnienia poza rolnictwem nie są uwzględniane do emerytury rolniczej, uprawnione jednocześnie do emerytury rolniczej i emerytury przyznanej na podstawie art. 24 ust. 1, art. 24a lub 184 przepisów emerytalnych (ZUS), mogą pobierać świadczenia z obydwu instytucji tj. z KRUS i z ZUS.

Jak dodaje rzecznik KRUS, w przypadku osób urodzonych przed 1 stycznia 1949r., w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty przysługującej na podstawie ustawy z prawem do emerytury lub renty z innego ubezpieczenia społecznego, uprawnionemu wypłaca się jedno wybrane przez niego świadczenie.

Jeżeli osoba urodzona po 31 grudnia 1948r. nie uzyska prawa do emerytury rolniczej, bowiem legitymuje się krótszym niż 25 lat okresem ubezpieczenia rolniczego i jakimkolwiek okresem ubezpieczenia w ZUS, uzyska prawo do emerytury z systemu powszechnego w ZUS, której wysokość zostanie zwiększona z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników.

Czy istnieje możliwość przejścia na tzw. wcześniejszą emeryturę ?

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników przewiduje możliwość przyznania ubezpieczonemu rolnikowi emerytury rolniczej (na podstawie art. 19 ust 2), jeśli do dnia 31 grudnia 2017 r. spełnił łącznie nw. warunki:

- osiągnął wiek 55 lat, jeśli jest kobietą, albo 60 lat, jeśli jest mężczyzną,
- podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 30 lat,
- zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej.

W jaki sposób i jakie dokumenty musi złożyć rolnik chcący przejść na emeryturę?

Prawo do świadczeń z ubezpieczenia ustala się na wniosek osoby zainteresowanej albo innej osoby mającej interes prawny w ustaleniu tego prawa – np. przez przedstawiciela ustawowego. Wniosek może zostać złożony w dowolnej jednostce organizacyjnej KRUS osobiście, za pośrednictwem przedsiębiorcy uprawnionego do wykonywania działalności pocztowej w obrocie krajowym lub zagranicznym, przez elektroniczną skrzynkę podawczą KRUS-ePUAP, w formie dokumentu elektronicznego podpisanego kwalifikowanym podpisem elektronicznym, czy też podpisem zaufanym.

Do wniosku powinny być również dołączone dowody, które uzasadniają prawo do świadczeń oraz wpływają na ich wysokość.

Należy także pamiętać , że wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa do emerytury rolniczej oprócz dokumentów stwierdzających tożsamość oraz datę urodzenia powinien przedłożyć:

- dokumenty potwierdzające okresy pracy i prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz podlegania z tego tytułu ubezpieczeniu społecznemu rolników i opłacenia składek (o ile takie dokumenty nie znajdują się w posiadaniu KRUS),

- dokumenty potwierdzające okresy podlegania ubezpieczeniu społecznemu, o ile legitymuje się innym ubezpieczeniem społecznym niż rolnicze.

Na jakie stawki emerytury obecnie może liczyć rolnik przechodzący na emeryturę ?

Zasady ustalania wysokości emerytury rolniczej, która składa się z części składkowej i części uzupełniającej uregulowane są w art. 24 – 26 ustawy. W myśl tych zasad dla każdej z ww. części ustala się wskaźnik wymiaru – liczba wyrażająca stały stosunek emerytury rolniczej lub określonej jej części do emerytury podstawowej (od 1 marca 2020 r. wynosi 972,40 zł). Zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy część składkową ustala się przyjmując po 1% emerytury podstawowej za każdy rok podlegania, wprowadzonego od dnia 1 stycznia 1991r. ubezpieczenia emerytalno-rentowego, niepełne lata przelicza się odpowiednio.

Do liczby lat, o których mowa wyżej, dolicza się liczbę lat:

  • 1) podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych i członków ich rodzin w okresie od dnia 1 stycznia 1983r. do dnia 31 grudnia 1990r. Jeżeli w tym okresie opłacono roczną składkę w wysokości wyższej niż 120% przeciętnej emerytury podstawowej w danym roku, zamiast jednego roku przyjmuje się okres dłuższy, odpowiadający wskaźnikowi indywidualnego wymiaru składki w danym roku;

2) prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym w okresie od dnia 1 lipca 1977r. do dnia 31 grudnia 1982r., za który była opłacana składka na Fundusz Emerytalny Rolników. Za każdy rok przyjmuje się po 1% emerytury podstawowej,

3) prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym - bez podlegania innemu ubezpieczeniu społecznemu - po ukończeniu 16 roku życia, przypadających przed dniem 1 lipca 1977r., jednak nie wcześniej niż 25 lat przed spełnieniem warunków nabycia prawa do emerytury rolniczej lub renty rolniczej. Za każdy rok przyjmuje się 0,5% emerytury podstawowej.

Na podstawie art. 26 ustawy część uzupełniająca wynosi 95% emerytury podstawowej, jeżeli liczba lat przyjęta do ustalenia części składkowej, nie uwzględniając skutków wynikających z przeliczenia okresu ubezpieczenia w latach 1983 – 1990 jest mniejsza od 20. Za każdy pełny rok, przyjęty do ustalenia części składkowej, ponad 20 lat część uzupełniającą zmniejsza się o 0,5% emerytury podstawowej. Część uzupełniająca nie może wynosić mniej niż 85% emerytury podstawowej, a suma części uzupełniającej i części składkowej nie może być mniejsza od emerytury podstawowej.

Ponadto w myśl art. 25 ust. 2a ww. ustawy osobom urodzonym przed 1 stycznia 1949 r. do ustalenia wysokości emerytury rolniczej dolicza się również – w wymiarze 1,5 krotnym okresy zatrudnienia poza rolnictwem, jeżeli z tego tytułu nie przyznano emerytury lub renty na podstawie odrębnych przepisów.

Z powyższych przepisów wynika, że wysokość emerytury rolniczej uzależniona jest od długości stażu ubezpieczeniowego, ale wpływ na nią ma również wysokość składek opłaconych w latach 1983 – 1990.

 

Na podstawie art. 48 ustawy wysokość świadczenia lub jego określonej części ustala się za pomocą wskaźnika wymiaru, jeżeli przewiduje to ustawa lub jeżeli wysokość ta pozostaje w stałym stosunku do wysokości emerytury podstawowej, a świadczenie nie ma charakteru jednorazowego.

Świadczenie, którego wysokość jest ustalona za pomocą wskaźnika wymiaru, wypłaca się w kwocie odpowiadającej iloczynowi tego wskaźnika i aktualnej emerytury podstawowej (od 1 marca 2020 r. – 972 zł 40 gr).

Jeżeli wysokość świadczenia ustalonego w ten sposób jest niższa od kwoty najniższej emerytury określonej w przepisach emerytalnych (od 1 marca 2020 r. – 1.200 zł 00 gr), wysokość takiego świadczenia podwyższa się z urzędu do tej kwoty.

Podwyższenia do kwoty 1.200,00 zł nie stosuje się do:

a) emerytur rolniczych przyznanych na podstawie art. 19 ust 2,

b) świadczeń, których wypłata została zawieszona w związku z prowadzeniem działalności rolniczej lub osiąganiem przychodów z tytułu zatrudnienia,

c) emerytury i renty z ubezpieczenia pobieranej w zbiegu z emeryturą lub rentą z innego ubezpieczenia społecznego (dotyczy również pobierania jednocześnie emerytur z ZUS i KRUS), jeżeli suma tych świadczeń przekracza kwotę najniższej emerytury, z wyjątkiem renty rodzinnej wypłacanej w zbiegu z rentą socjalną,

d) emerytur i rent wypłacanych w wysokości pro-rata.

Od czego zależy wysokość składek?

Kwestie wysokości zależnych składek na ubezpieczenie społeczne rolników regulują ściśle przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.

 Z faktu objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników wynika obowiązek opłacania składek na to ubezpieczenie za każdą osobę ubezpieczoną w gospodarstwie rolnika.

Składki te  naliczane są miesięcznie i opłacane odrębnie na:

I.             ubezpieczenie emerytalno – rentowe,

II.             ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie.

I. Miesięczna składka za każdą osobę, objętą ubezpieczeniem emerytalno-rentowym wynosi 10% emerytury podstawowej.

Dodatkowo rolnik, który prowadzi działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym o powierzchni powyżej 50 ha przeliczeniowych użytków rolnych, opłaca za każdą osobę ubezpieczoną w gospodarstwie dodatkową składkę miesięczną  w wysokości:

1)            12% emerytury podstawowej – w przypadku gdy gospodarstwo rolne obejmuje obszar użytków rolnych do 100 ha przeliczeniowych,

2)            24% emerytury podstawowej – w przypadku gdy gospodarstwo rolne obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 100 ha przeliczeniowych do 150 ha przeliczeniowych,

3)            36% emerytury podstawowej – w przypadku gdy gospodarstwo rolne obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 150 ha przeliczeniowych do 300 ha przeliczeniowych,

4)            48% emerytury podstawowej – w przypadku gdy gospodarstwo rolne obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 300 ha przeliczeniowych.

Za osoby podlegające ubezpieczeniu społecznemu rolników i jednocześnie prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą lub współpracujące przy prowadzeniu tej działalności składka na ubezpieczenie emerytalno-rentowe naliczana jest w podwójnym wymiarze składki podstawowej.

II. Składka na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie jest opłacana za każda osobę objętą ubezpieczeniem w podstawowej, równej wysokości.

W sytuacji jednak gdy rolnik lub domownik podlega wyłącznie ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu w zakresie ograniczonym
(tj. z prawem do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy w gospodarstwie rolnym lub choroby zawodowej) składka wynosi 1/3 wysokości pełnej składki miesięcznej.

Prezes Kasy ogłasza w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski", ustaloną przez Radę Rolników, wysokość miesięcznej składki na jeden lub kilka kolejnych kwartałów, co najmniej 14 dni przed pierwszym dniem danego kwartału. Wysokość ta może być ustalana kwotowo - i korygowana w przypadku zmiany wysokości emerytury podstawowej - albo za pomocą określonego procentu emerytury podstawowej.

 

Przeciętna wysokość emerytury rolniczej w 2019 roku wyniosła 1.275,61 zł, natomiast w I kwartale br. – 1.237,12 zł, a w II kwartale – 1.290,40 zł.

Według statystyk KRUS w sierpniu 2019 liczba emerytów i rencistów wynosiła  1 116,8 tysięcy, którym KRUS w tym terminie wypłacił 1 307 263,3 tysięcy zł świadczeń emerytalno-rentowych.

 

Podobał się artykuł? Podziel się!

WIĘCEJ NA TEMAT

PRAWO I DOTACJE

BĄDŹ NA BIEŻĄCO

POLECAMY CZASOPISMA

WYSZUKIWARKI