Dlaczego warto zostać rolnikiem "zrównoważonym"? (wywiad)

Autor: Paulina Piwowarek 08 września 2021 14:53

Dlaczego warto zostać rolnikiem "zrównoważonym"? (wywiad) Małgorzata Bojańczyk, Dyrektorka Polskiego Stowarzyszenia Rolnictwa Zrównoważonego „ASAP” oraz Adam Kopyść, Członek Zarządu Stowarzyszenia

Wyższe ceny za surowce, korzystne warunki płatności czy pomoc w optymalizacji kosztów produkcji mogą skutecznie zachęcić rolników do rozwoju rolnictwa zrównoważonego w ich gospodarstwach. O tym rozmawiamy z Małgorzatą Bojańczyk, Dyrektorką Polskiego Stowarzyszenia Rolnictwa Zrównoważonego „ASAP” oraz Adamem Kopyściem, Członkiem Zarządu Stowarzyszenia.

Małgorzata Bojańczyk oraz Adam Kopyść będą prelegentami XIII Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach. Wezmą udział w debacie pt. „Biznes spożywczy w drodze do zrównoważonego rozwoju”, która odbędzie się 22 września o godzinie 11:30. ZAPRASZAMY! Szczegóły na www.eecpoland.eu.

Wraz z Accenture przeprowadziliście badania, które wykazały, że 76% Polaków uważa, że producenci żywności powinni korzystać z surowców pochodzących z upraw rolnictwa zrównoważonego, a rynek takich produktów w średnim terminie ma potencjał osiągnąć wartość 64,6 mld zł. Jaka jest definicja rolnictwa zrównoważonego? Czym różni się od ekologicznego i konwencjonalnego?

Małgorzata Bojańczyk: Rolnictwo zrównoważone to wszelkie działania ograniczające wpływ rolnictwa na środowisko, umożliwiające bardziej efektywne i przyjazne dla środowiska wykorzystanie zasobów, np. gleby, ziemi, wody, maszyn, środków ochrony roślin, nasion, nawozów czy energii, przy zachowaniu opłacalności produkcji rolniczej i jej akceptacji społecznej. 

Rolnictwo zrównoważone jest kompromisem między produkcją konwencjonalną a ekologiczną. Stosowane są tu praktyki rolnicze, które wspomagają klimat i nie obciążają środowiska, ogranicza się do minimum zużycie chemicznych środków produkcji, jak np. środki ochrony roślin i nawozy, jednak nie rezygnuje się z nich całkowicie. Pozwala to na produkcję na dużą skalę przy zachowaniu przystępnej ceny.

Jak rozpoznać żywność pochodzącą ze zrównoważonych upraw w sklepie?

Małgorzata Bojańczyk: Certyfikacje gospodarstw rolnych są coraz bardziej popularne na rynku produkcji żywności, ponieważ konsumenci zainteresowani są zarówno bezpieczeństwem żywności, jak i wpływem procesu produkcyjnego na środowisko naturalne. Przeprowadzenie audytu rolnictwa zrównoważonego w ramach standardów Farm Sustainability Assessment (FSA) czy certyfikatów GLOBALG.A.P. z dodatkiem FSA lub Integrowanej Produkcji potwierdza jakość żywności oraz dbałość o środowisko.

W tej chwili brak jest jednak wspólnego oznakowania żywności z upraw zrównoważonych, jak ma to np. miejsce w przypadku żywności ekologicznej. Warto zwracać jednak uwagę na opakowania produktów, gdyż zdarza się, że producenci zawierają tam informacje o pochodzeniu żywności właśnie z upraw zrównoważonych. Mocno rekomendujemy producentom żywności i sieciom handlowym zwiększanie oznakowania produktów rolnictwa zrównoważonego, aby ułatwić konsumentom ich identyfikację.

Ceny żywności z upraw zrównoważonych

Czy żywność pochodząca z upraw rolnictwa zrównoważonego jest droższa o konwencjonalnej? O ile i skąd wynika to różnica?

Małgorzata Bojańczyk: Zdaniem Polaków produkty z upraw zrównoważonych są droższe o 40% od produktów z upraw rolnictwa konwencjonalnego i o 20% tańsza od produktów z upraw ekologicznych. To ich percepcja cen według przeprowadzonych przez nas badań. Konsumenci są świadomi, że zrównoważona żywność może kosztować więcej niż ta wytworzona w sposób konwencjonalny, ale również zdają sobie sprawę, że produkty takie będą tańsze niż produkty ekologiczne, które są dla nich drogą opcją. Tutaj warto przytoczyć inne badanie, wykonane przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi pt. „Polska wieś i rolnictwo 2020”, które wskazuje, że ceny rolnictwa ekologicznego są zbyt wysokie. Tak wskazała prawie połowa badanych. Dlatego my upatrujemy ogromną szansę w produktach rolnictwa zrównoważonego, gdzie można uzyskać lokalne produkty, wytworzone z poszanowaniem dla środowiska i klimatu, a do tego za przystępną cenę.

Czy Polacy – znani jako konsumenci wrażliwi na cenę – są w stanie zapłacić więcej za zrównoważoną żywność?

Adam Kopyść: Świadomość środowiskowa polskich konsumentów rośnie, choć wrażliwość cenowa pozostaje faktycznie niezmienna. Niemniej jednak 73% Polaków deklaruje, że zapłaci 20% więcej za produkty rolnictwa zrównoważonego niż za podobne produkty pochodzące z uprawy konwencjonalnej. Dlatego też zrównoważona żywność – przyjazna dla środowiska i klimatu, a do tego w przystępnej cenie – jest ewidentnie lepiej dopasowana do preferencji polskich konsumentów niż żywność ekologiczna będąca po prostu zbyt droga. Kluczowym pytaniem pozostaje, czy sieci handlowe i producenci żywności bardziej zdecydowanie wejdą w segment zrównoważonej żywności w Polsce. Nasz raport pokazał, że warto to zrobić.

Pozyskiwanie zrównoważonych surowców rolniczych

Czy w dobie rosnących kosztów dla branży spożywczej, producenci żywności widzą zalety w kupowaniu droższych surowców pochodzących z upraw rolnictwa zrównoważonego?

Adam Kopyść: Wśród branży spożywczej widzimy firmy-liderów w zakresie pozyskiwania zrównoważonych surowców rolniczych z Polski. Jest ich jeszcze jednak zbyt mało. Nasz raport jednoznacznie wskazuje, że zrównoważona żywność stanowi niszę rynkową do zagospodarowania, ze zdecydowanie większym potencjałem niż żywność ekologiczna. Ponadto zmiany klimatyczne i trendy konsumencko-regulacyjno-inwestorskie na dłuższą metę spowodują, że nie będzie innego wyjścia dla firm niż w pełni zrównoważone łańcuchy dostaw.   

Co ważne, przejście rolników na rolnictwo zrównoważone nie stanowi dużego wyzwania, pod warunkiem, że branża spożywcza będzie ich do tego zachęcała poprzez doradztwo i pokazywanie korzyści finansowych takiej zmiany. Zdecydowanie najefektywniejsza jest po prostu wyższa cena za taki surowiec, ale inne działania takie jak np. korzystne warunki płatności czy pomoc w optymalizacji kosztów produkcji również mogą skutecznie zachęcić rolników do rozwoju rolnictwa zrównoważonego w ich gospodarstwach.

Czy każdy rolnik może produkować zrównoważoną żywność? Jakie warunki musi spełniać?

Małgorzata Bojańczyk: Tak i co ciekawe, wielu rolników w Polsce już wprowadziło w swoich gospodarstwach liczne zrównoważone praktyki rolnicze. W tych zmianach wspierają ich także od strony finansowej dopłaty unijne ze Wspólnej Polityki Rolnej UE, a od strony merytorycznej np. działania naszego Stowarzyszenia, w tym m.in. nasz kurs e-learningowy „ASAP Akademia”.

Szczegółowe warunki prowadzenia zrównoważonego gospodarstwa są przedstawione w standardach Farm Sustainability Assessment (FSA). Takie audyty przeszło już kilkadziesiąt tysięcy rolników w Polsce, a ta liczba ciągle rośnie. Spowodowane jest to coraz częstszymi wymaganiami firm z branży spożywczej wobec rolników.

Zielony Ład wspiera rolnictwo zrównoważone

Czy Zielony Ład może przyspieszyć przemiany na rynku spożywczym w kierunku przejścia na rolnictwo zrównoważone?

Małgorzata Bojańczyk: Europejski Zielony Ład wspiera rolnictwo zrównoważone we wszystkich aspektach. Ambitne cele zawarte w „Strategii od pola do stołu” i otoczenie biznesowe wymagają zmian już teraz, aby w 2030 roku spełnić zakładane wymogi. Najważniejsze jest jednak holistyczne podejście biznesu, stabilność regulacji oraz transfer wiedzy.

Adam Kopyść: Nie ma odwrotu od zrównoważonego rozwoju, choć firmy z branży spożywczej znajdują się obecnie na różnych etapach wprowadzania zrównoważonych surowców rolniczych do swojej produkcji. Zachęcamy wszystkich, szczególnie liderów tej branży, aby dbali o zrównoważenie pełnego łańcucha dostaw, w tym także w zakresie redukcji emisji gazów cieplarnianych. Stanowi to nie tylko szansę wizerunkową, ale przede wszystkim biznesową. Nie można zapominać również o rolnikach i ich opłacalności produkcji, by mogli zapewnić odpowiedni wolumen surowców dla zrównoważonej żywności w Polsce.

Dziękuję za rozmowę.

ZAREJESTRUJ SIĘ NA EUROPEJSKI KONGRES GOSPODARCZY W KATOWICACH!

Podobał się artykuł? Podziel się!

WIĘCEJ NA TEMAT

PRAWO I DOTACJE

BĄDŹ NA BIEŻĄCO

POLECAMY CZASOPISMA

WYSZUKIWARKI