Czy umowy kontraktacyjne poprawią sytuację na rynku owoców?

Autor: Michał Gwara; www.sadyogrody.pl 20 lutego 2019 10:02

Czy umowy kontraktacyjne poprawią sytuację na rynku owoców? fot. shutterstock

Po sezonie 2018, w którym ceny niemal wszystkich gatunków sadowniczych osiągnęły rekordowo niskie ceny, wielu producentów znalazło się w bardzo trudnej sytuacji. W efekcie wiele organizacji branżowych podjęło wysiłki, aby „ucywilizować” obrót owocami i zapobiegać patologiom występującym na rynku. Jednym z kierunków działań jest wprowadzenie kontraktacji na owoce. Czy takie umowy są receptą na poprawę sytuacji?

Podczas tegorocznych „Jagodowych Trendów” tematykę tę omawiał dr Piotr Baryła z UP w Lublinie. Na wstępie prelegent omówił sytuację na rynku owoców w ciągu ostatnich 15 lat. Wielkość plonów z drzew owocowych w sezonie 2018 była rekordowo duża na tle poprzednich 13 lat, głównie za sprawą wysokich zbiorów jabłek. Tymczasem plony owoców jagodowych wbrew pozorom w roku 2018 nie były rekordowe. Dotychczas największe zbiory owoców jagodowych osiągnięto w sezonie 2013.

W uprawie truskawek rekordowe plony osiągnięto w 2001 roku (ok 245 tys. ton), od tamtego czasu produkcja nieco spadła i utrzymuje się na poziomie ok 200 tys. ton. W przypadku porzeczki czarnej od roku 2013 notuje się spadek produkcji. W przypadku wiśni poza sezonem 2017 (przymrozki) w ostatnich latach notowane są zbiory na poziomie zbliżonym do rekordowego sezonu 2004 (ok 200 tys. ton). W uprawach agrestu możemy mówić o załamaniu – w ostatnich latach produkcja utrzymuje się na poziomie ok 12 tys. ton, gdy w sezonie 1995 agrestu zebrano ponad 45 tys. ton. Natomiast szybki wzrost produkcji dotyczy 2 gatunków sadowniczych. Wielkość produkcji malin od momentu wejścia Polski do UE uległa podwojeniu. Podobna sytuacja występuje w przypadku jabłek.

Warto przyjrzeć się strukturze rozdysponowania zbiorów owoców. W Polsce produkuje się ich bardzo dużo, jednak ogromna część produkcji trafia do przetwórstwa. W przypadku owoców miękkich udział ten przekracza 75% (70 - 95%, w zależności od gatunku).

W kontekście umów kontraktacyjnych dr Baryła wskazał iż rozporządzenie PE pozwala krajom członkowskim na wprowadzenie obowiązku zawierania umów na dostarczanie produktów rolnych. Umowy takie funkcjonują już na rynku, w niewielkim stopniu w produkcji owoców, natomiast są dość powszechnie przy produkcji warzyw. W opinii prelegenta umowy takie są konieczne, jednak nie mogą być jedynym , lecz jednym z elementów wpływających na poprawę funkcjonowania rynku owoców.

Według aktualnego stanu prawnego już istnieje obowiązek zawierania umów na każde dostarczenie produktów rolnych (także owoców) do pierwszego nabywcy. Przepisy nakazują sporządzenie takiej umowy przed dostawą, jednak nie określają jasno kiedy ma to nastąpić – czy 5 miesięcy, czy 1 dzień przed, czy może w dniu dostawy, bezpośrednio przed jej dokonaniem. W praktyce umowy takie bywają zawierane – włącznie z ustaleniem ceny - w formie aneksów do umów ramowych, zdarzają się też przypadki kiedy następuje to po dostawie.

W ustawie jest zapisany wyjątek, który dotyczy upraw tytoniu, gdzie umowa ma zostać zawarta do 15 marca roku zbiorów. Zapis taki został wylobbowany w ministerstwie rolnictwa przez producentów tytoniu. W ocenie prelegenta rolnik przed rozpoczęciem cyklu produkcyjnego powinien wiedzieć czy jego produkty znajdą nabywcę, oraz jaką otrzyma za nie cenę.

Według aktualnego stanu prawnego umowa powinna zawierać cenę – ustaloną jako niezmienną, lub wskazywać sposób jej obliczenia. Tymczasem w praktyce wpisywana jest cena rynkowa z dnia dostawy. Konieczne jest również określenie ilości i jakości dostarczanych produktów, termin dostawy oraz okres obowiązywania umowy. Nie jest on ustawowo określony, więc w praktyce podpisywane są umowy na konkretną partię produktów lub stosowane są umowy jednoroczne. Zawarte powinny być również szczegóły dotyczące terminów  i procedur płatności. W praktyce kontrole UOKiK wykazały iż terminy płatności w niektórych przypadkach były zbyt długie, za co Urząd wsczął postępowania karne. Konieczne są też zapisy dotyczące wystąpienia siły wyższej.

WIĘCEJ NA TEMAT

PRAWO I DOTACJE

BĄDŹ NA BIEŻĄCO

POLECAMY CZASOPISMA

WYSZUKIWARKI

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.