Zmęczenie gleby w sadach - czym jest i jak je niwelować?

Autor: www.sadyogrody.pl 14 stycznia 2021 11:27

Zmęczenie gleby w sadach - czym jest i jak je niwelować? Wieloletnia uprawa tego samego gatunku na tym samym stanowisku ma ogromny wpływ na jakość gleby/ fot. shutterstock

Wieloletnia uprawa tego samego gatunku na tym samym stanowisku ma ogromny wpływ na jakość gleby. Kiedy nowe drzewka jabłoni sadzone są po jabłoniach dochodzi do wyjałowienia gleby, czyli tzw. zmęczenia gleby. Jest to zjawisko, które zaburza zachodzące w glebie procesy biologiczne i niszczy równowagę w jej składzie chemicznym.

W sadownictwie zjawisko "zmęczenia gleby" nosi nazwę choroby replantacji i  występuje zazwyczaj przy zakładaniu sadu po usuniętych drzewach tego samego gatunku, czyli np. jabłoni po jabłoniach, wiśni po wiśniach. Do najbardziej podatnych gatunków sadowniczych należą jabłonie, wiśnie, czereśnie, nieco w mniejszym stopniu grusze, truskawki, maliny.

Objawy zmęczenia gleby w sadzie sadzonym po sadzie mogą być bardzo różne. Specyficznym objawem choroby replantacji jest osłabienie wzrostu systemu korzeniowego nowo wysadzanych drzewek. Obserwuje się ciemnienie drobniejszych korzeni oraz powstawanie na nich nekrozy. W nadziemnej części drzewek można zaobserwować słabszy wzrost - pędy mają skrócone międzywęźla, a blaszki liściowe są znacznie mniejsze. Efektem jest zahamowanie wzrostu drzew. Młode drzewka posadzone w takiej glebie słabiej rosną, gorzej i później owocują, a tym samym zmniejszona jest wielkość plonu.

Skutki choroby replantacyjnej w swoim największym nasileniu obecne są w pierwszych latach po posadzeniu. Jeżeli drzewa przetrwają ten okres, dzięki odpowiedniej agrotechnice, ich system korzeniowy rozwinie się na tyle, aby doszło do poprawy wzrostu części nadziemnej. 

Przyczyny choroby replantacyjnej

Poprzez kilkunastoletnią stałą uprawę jednego gatunku na danym stanowisku w użytkowanej glebie dochodzi do nagromadzenia zespołu szkodliwych dla wzrostu roślin czynników. Przeważnie zjawisko 'zmęczenia gleby' spowodowane jest obecnością w glebie bakterii, grzybów oraz nicieni. Zagrożenie tymi patogenami wzrasta stopniowo, w związku z tym nie wpływa ujemnie na starsze drzewa, jest natomiast bardziej szkodliwe dla młodych drzew.

Przyczyną choroby replantacji mogą być również resztki korzeni pozostawione w glebie po wykarczowanych drzewach. W momencie rozkładu wydzielają one substancje toksyczne. Tak zwana autotoksyczność wydzielin korzeniowych oddziałuje niekorzystnie min. na pobieranie wody i składników mineralnych, co ma wpływ na prawidłowy wzrost młodych drzew.

Czynnikiem powodującym tą chorobę może być także wyczerpanie, bądź niedobór mikroelementów w glebie.

Słabszy wzrost drzewek owocowych w sadzie nie zawsze jest wynikiem choroby replantacji. Przyczyną mogą być również choroby, tj. zgnilizna pierścieniowa, guzowatość korzeni lub uszkodzenia korzeni spowodowane przez larwy opuchlaków, lub chrabąszcza majowego.

Metody łagodzenia objawów

W zależności od stopnia zmęczenia przywrócenie pełnej żyzności gleby trwa od kilku do kilkunastu lat. Poza tym wybór metody  łagodzenia objawów zmęczenia gleby powinien zależeć od tego, jakie czynniki miały główny udział w powstaniu choroby.

Przede wszystkim, aby zapobiec temu zjawisku należy unikać sadzenia młodych drzew tego samego gatunku na tym samym stanowisku, czyli powinniśmy stosować tzw. zmianowanie. Na danej działce, po wyrwaniu starego sadu, powinniśmy wykluczyć uprawę na co najmniej 4 lata. Niestety, najczęściej z praktycznego i ekonomicznego punktu widzenia działanie to jest prawie niemożliwe.

Istotnym działaniem jest, aby po wykarczowanym sadzie w pierwszej kolejności usunąć możliwie jak najwięcej korzeni. Pozwoli to ograniczyć ilość związków toksycznych powstające z korzeni starych drzew.

Przy małym nasileniu tej choroby w sadzie można wysadzać drzewka wysokiej jakości i zdrowotności, zapewniając im w okresie uprawy odpowiednie zabiegi agrotechniczne. Również  zalecane jest stosowanie kwasów humusowych, które podnoszą żyzność gleby, stymulują życie biologiczne pożytecznych organizmów oraz rozwój systemu korzeniowego.

Zmęczenie gleby można ograniczyć przez jej głęboszowanie, a także racjonalne nawożenie azotowe w pierwszych latach po posadzeniu drzew. Pomocna jest także uprawa roślin fitosanitarnych, takich jak gorczyca. W praktyce zaleca się stosować kilka metod jednocześnie, aby zagwarantować dobry wzrost drzew i wysokie plonowanie. 

Ofertę środków do produkcji znajdziesz w serwisie gieldarolna.pl.

Podobał się artykuł? Podziel się!

WIĘCEJ NA TEMAT

AGROTECHNIKA

BĄDŹ NA BIEŻĄCO

POLECAMY CZASOPISMA

WYSZUKIWARKI