Szkodniki w sadach - jak prowadzić lustracje?

Autor: dr Michał Hołdaj – Instytut Ogrodnictwa – PIB 23 stycznia 2023 13:48

Szkodniki w sadach - jak prowadzić lustracje? Jaja złożone wśród kolonii mszycy jabłoniowej/ fot. M.Hołdaj

Zima to czas, kiedy podczas innych prac w sadzie warto przyjrzeć się, które szkodniki zimują u nas w obiekcie. Odpowiednio wczesne zaobserwowanie obecności i oszacowanie liczebności poszczególnych gatunków agrofagów będzie bardzo pomocne w późniejszym ich ograniczaniu.

Rzetelnie prowadzony monitoring zarówno w okresie zimowym jak i przez cały sezon wegetacyjny pozwala na prowadzenie skutecznej ochrony drzew oraz redukcji kosztów z nią związanych.

Formy zimujace szkodników w sadach

Szkodniki, w zależności od gatunku, mogą zimować w różnych stadiach form rozwojowych: jaj (większość gatunków mszyc, przędziorek owocowiec, zwójka różóweczka, miodówka jabłoniowa, piędzik przedzimek), larw (misecznik śliwowy, tarcznik niszczyciel, bawełnica korówka), gąsienic (owocówka jabłkóweczka, owocówka śliwkóweczka, przeziernik jabłoniowy, zwójki - siatkóweczka, koróweczka, bukóweczka oraz wydłóbka oczateczka) lub osobników dorosłych (miodówka gruszowa plamista, przędziorek chmielowiec, kwieciak jabłkowiec). W tym artykule postaram się podpowiedzieć jak w prosty sposób ocenić zagrożenie ze strony najpowszechniejszych szkodników w sadach.

Na liczebność form zimujących istotny wpływ ma m.in. wielkość populacji występująca w sadzie w poprzedzającym sezonie. W ostatnich latach największy problem wśród sadowników w całej Polsce stanowią: różne gatunki mszyc, owocówki, zwójkówki, miodówki oraz regionalnie: tarcznik niszczyciel i przędziorki.

Mszyce w sadach

Do gatunków mszyc najczęściej występujących w sadach zaliczamy mszycę jabłoniową, jabłoniowo-babkową, czereśniową, brzoskwiniowo-ziemniaczaną, śliwowo-trzcinową, śliwowo-kocankową oraz bawełnicę korówkę.

Żywa kolonia bawełnicy późną jesienią. M.Hołdaj

Wymienione gatunki mszyc, poza bawełnicą korówką, zimują w formie jaja składanych na pędach jednorocznych, w okolicach pąków, na starszych gałęziach czy też w zagłębieniach i uchyłkach kory. Bawełnica zimuje w stadium larw na szyjce korzeniowej oraz, z uwagi na coraz cieplejsze zimy często również na pniach czy w szczelinach kory. Duże złoża jaj na pędach oraz żywe kolonie bawełnicy pokryte charakterystycznymi białymi ”kłaczkami” są widoczne „gołym okiem”.

Po chwilowym ochłodzeniu pogody we wrześniu przyszedł cieplejszy okres, który trwał od października do początku listopada. W tym okresie można było zaobserwować, w wielu sadach, szybki rozwój nowych kolonii mszycy jabłoniowej i bawełnicy korówki, które generowały formy zimujące. Podczas zbiorów walka z tymi szkodnikami była znacznie utrudnia a często niemożliwa. Tak więc przy niezbyt chłodnej zimie sytuacja taka spowoduje, że populacja tych szkodników już wiosną prawdopodobnie będzie bardzo pokaźna.

Owocówki i zwójkówki w sadach

Do kolejnej grupy szkodników stanowiących od lat istotne zagrożenie w uprawie owoców zaliczamy owocówki oraz zwójkówki. Stadium zimującym takich agrofagów jak owocówki: jabłkóweczka i śliwkóweczka oraz zwójki: siatkóweczki, bukóweczki i wydłubki oczateczki są gąsienice. Natomiast zwójki: różóweczka i dębóweczka zimują w postaci jaj. Gąsienice w charakterystycznych oprzędach możesz zlokalizować w szczelinach, naturalnych lub mechanicznych spękaniach kory ale również w ściółce pod drzewami. Nierzadko zdarza się, że gąsienice owocówki można zaobserwować w drewnianych skrzyniach składowanych w okolicy sadu. Szkodnik zimujący w takim miejscu może być w łatwy sposób przenoszony na znaczne odległości z transportem owoców. Podczas m.in. zimowego cięcia warto oglądać korę drzew w poszukiwaniu kokonów z gąsienicami oraz złóż jaj. Ułatwi to znacznie ocenę ryzyka wystąpienia tej grupy agrofagów w sezonie.

Miodówka gruszowa plamista 

W tym roku, już w cieplejsze dni stycznia można było zaobserwować pierwsze, aktywne osobniki miodówki gruszowej plamistej. Jest to szczególnie groźny szkodnik grusz, który zimuje w stadium dorosłej samicy w różnych naturalnych kryjówkach.

Formy zimujące miodówki gruszowej plamistej. M.Hołdaj

Uskrzydlone miodówki są widoczne nieuzbrojonym okiem ale do prawidłowej oceny wielkości populacji tego agrofaga w sadzie warto przeprowadzić otrząsanie gałązi z wykorzystaniem płachty entomologicznej. Wszyscy producenci gruszek bardzo dobrze zdają sobie sprawę z zagrożenia wynikającego z masowego występowania tego pluskwiaka w sadzie i wiedzą, że prawidłowa ochrona prowadzona już w okresie bezlistnym może w znaczącym stopniu ograniczy miodówki w całym sezonie.
W rejonach zagrożonych występowaniem tarcznika niszczyciela ważna jest lustracja drzew pod kątem obecności na pędach zimujących pod czarnymi tarczkami larw. Na korze drzew bardzo łatwo jest zaobserwować stare tarczki, które informują o obecności szkodnika w poprzednich sezonach. W sadach, w których stwierdzi się obecność tych agrofagów od wczesnej wiosny zaleca się stosowanie zabiegów produktami olejowymi.

Przędziorki - chmielowiec i owocowiec

W ostatnich latach znacznie rzadziej niż dawniej ale zdarzają się sady, w których masowo występują przędziorki chmielowiec i owocowiec. Przędziorek chmielowiec zimuje w postaci dorosłych samic, owocowiec zaś w jajach składanych w złożach liczących nawet po kilkaset sztuk. Dorosłych osobników przędziorka chmielowca należy szukać podobnie jak innych szkodników w szczelinach kory pod warstwą pajęczyny. Jaja przędziorka owocowca lokowane są na powierzchni kory głównie młodszych pędów i gałęzi z reguły w pobliżu pąków i w fałdach kory na granicy przyrostów. Do prawidłowej oceny liczebności szkodników nalezy pobrać z sadu gałęzie i przejrzeć je pod powiększeniem.

Im szybciej prawidłowo ocenimy wielkość i kondycję zimującej populacji szkodników tym z większym prawdopodobieństwem skutecznie poradzimy sobie z nimi w bieżącym sezonie, oszczędzając przy tym czas, pieniądze oraz zmniejszymy chemizację środowiska poprzez ograniczenie liczby stosowanych zabiegów środkami ochrony roślin.

Podobał się artykuł? Podziel się!

WIĘCEJ NA TEMAT

AGROTECHNIKA

BĄDŹ NA BIEŻĄCO

POLECAMY CZASOPISMA

WYSZUKIWARKI