Owocówka jabłkóweczka i zwójkówki - jak zwalczać?

Autor: dr Michał Hołdaj, Instytut Ogrodnictwa – PIB w Skierniewicach 26 maja 2022 10:39

Owocówka jabłkóweczka i zwójkówki - jak zwalczać? Uszodzenia powodowane przez gąsienice owocówki jabłkóweczki/ fot. dr Michał Hołdaj

Każdego roku w sadach jabłoniowych zarówno owocówka jabłkóweczka (Cydia pomonella) jak i kilka gatunków zwójkówek stanowią realne zagrożenia ekonomiczne. Do ich ograniczania producenci, w zależności od rejonu Polski oraz warunków atmosferycznych, stosują średnio od 3 do 6 i więcej zabiegów zwalczających w sezonie. To bez wątpienia pokazuje jaka jest skala problemu.

Zarówno w przypadku owocówki jak i zwójek stadium powodującym uszkodzenia są gąsienice. Owocówka jabłkóweczka jest motylem odpowiadającym za tzw. robaczywienie owoców. Zwójek mogących występować w sadach jest ponad 20 gatunków ale, w mojej ocenie, największe zagrożenie stanowią te, których gąsienice uszkadzają owoce. Według obserwacji prowadzonych w sadach do gatunków najczęściej występujący w ostatnich latach zaliczamy zwójki: siatkóweczkę (Adoxophyes orana), różóweczke (Archips rosana), bukóweczkę (Pandemis heparana), w mniejszym nasileniu wydłubkę oczateczkę (Spilonota ocellana) czy zwójkę rdzaweczkę (Archips podana). Oczywiście lokalnie mogą występować również inne gatunki.

O ochronie przed parchem przeczytasz w artykule: Ochrona jabłoni przed parchem - zabiegi interwencyjne

Fot. Objawy żerowania na owocu gasienicy zwójki bukóweczki/ M.Hołdaj

Monitoring owocówki jabłkóweczki i zwójkówek w sadzie

W ograniczeniu szkód powodowanych zarówno przez owocówkę jak i zwójki bardzo ważna jest regularna lustracja sadu. Najskuteczniejszą i najmniej skomplikowaną metodą monitoringu motyli tych szkodników jest odławianie ich ma pułapki z feromonem. Pułapek tego typu na tynku jest bardzo dużo i wszystkie wykazują wysoką skuteczność działania. W zależności od gatunku, pułapki lokujemy w sadzie przeważnie od połowy maja do połowy czerwca. Obserwację zaleca się prowadzić 2-3 razy w tygodniu, notując odłowione motyle. Należy pamiętać o regularnej wymianie, w nich, dyspenserów feromonowych. Progi szkodliwości określone dla poszczególnych gatunków i dokładne sposoby lustracji można znaleźć w Serwisie Ochrony Roślin zamieszczonym na stronach Instytutu Ogrodnictwa. Na rynku, producenci mają dostęp również do różnych komunikatów sadowniczych. Alerty te mogą być bardzo pomocne jako przypomnienie o terminie, w którym dany szkodnik zaczyna występować. Jednak zaleca się planować ewentualny zabieg w oparciu o dane ze swojego sadu. W odległości kilku kilometrów sytuacja z występowaniem owocówki oraz zwójkówek może być diametralnie inna.

Z niezbyt liczną populację omawianych gatunków w skuteczny sposób mogą ”poradzić” sobie różne gatunki owadów pożytecznych: pasożytnicze błonkówki z rodziny gąsienicznikowatych i bleskotkowatych czy kruszynek (Trichogramma sp.) wyniszczający m.in. zimujące jaja zwójki różóweczki. Przeważnie jednak, w sadach produkcyjnych potrzebna jest skuteczniejsza interwencja.

Technologia dyspenserów feromonowych przeciwko owocówce i zwójkom

Coraz większą popularnością, wśród producentów, cieszy się metoda dezorientacji feromonowej samców różnych gatunków zwójek oraz owocówek. W sadzie możemy wykorzystać różne metody aplikacji: zawieszki dyspenserów feromonowych (m.in. Isomate CLS, RAK 3 oraz 3+4) czy pojemniki dozujące „chmurę feromonową” (CheckMate Puffer CM) w tej chwili zarejestrowane jedynie na owocówkę jabłkóweczkę. Zastosowanie tej metody zmniejsza zużycie środków ochrony roślin w sezonie oraz nie powoduje kumulowania pozostałości pestycydów w owocach. Metoda ta nie wymaga również wielokrotnego zaangażowania siły roboczej sezonie ponieważ zawieszki czy pojemniki dozujące instaluje się na początku maja i działają przez cały sezon.

Fot. Zawieszka feromonowa /M.Hołdaj

Niestety nie zawsze macie Państwo możliwość skorzystania z tej metody. Sprawdza się ona bardzo w dużych obszarowo sadach oraz uprawach izolowanych takich, w których z bezpośredniego sąsiedztwa nie będą nam nalatywały szkodniki. W przypadku braku możliwości zastosowania dezorientacji feromonowej pozostaje Wam równie skuteczna metoda ochrony oparta na zabiegach z wykorzystaniem produktów biologicznych oraz chemicznych. Do zwalczania owocówek, podobnie jak i innych zwójkówek, mamy dostępne produkty biologiczne zawierające granulowirusy (m.in. Madex Max, Carpovirusine Super S itp.) oraz rożne szczepy Bacillus thuringiensis (m.in. Florbac, Xen Tari WG itp.), których skuteczność często zależna jest od warunków zastosowania. Przy tych preparatach istotne jest to aby żerująca gąsienica pobrała odpowiednio dużą ilość substancji wraz z pokarmem. Zastosowanie produktów o takiej specyfice działania ma pozytywny wpływ na zmniejszenie chemizacji rolnictwa.

Owocówka jabłkóweczka i zwójki - czym zwalczać?

Na rynku dostępnych jest również duża liczba preparatów z różnych grup chemicznych: pyretroidów (m.in. Cyperfor II 100 EC, Evure 240 EW), neonikotynoidów zawierających acetamipryd (m.in. Mospilan 20 SP); spinozyn zawierających spinosad (m.in. SpinTor 480 SC) oraz spinetoram (m.in. Delegate); makrocyklicznych laktonów opartych na abamektynie (m.in. Vertigo 018 EC) oraz benzoesanie emamektyny (mi.n Affirm 095 SG); oksydiazyn zawierających indoksakarb (m.in. Steward 30 WG) czy również związków z grupy atranilowych diamidów opartych na chlorantraniliprolu (m.in. Coragen 200 SC) oraz cyjanotraniliprolu (m.in. Exirel 100 SE). Są to produkty, których skuteczność jest bardzo wysoka nawet przy mniej sprzyjających warunkach pogodowych. Należy jednak zwracać uwagę na termin karencji, poszczególnych preparatów, zwłaszcza w przypadku zwalczania szkodników w okresie przedzbiorczym.

 Fot. Gąsienica owocówki jabłkóweczki/ M.Hołdaj

Podobał się artykuł? Podziel się!

WIĘCEJ NA TEMAT

AGROTECHNIKA

BĄDŹ NA BIEŻĄCO

POLECAMY CZASOPISMA

WYSZUKIWARKI