Pszczele produkty wykorzystujemy od co najmniej 9 tys. lat

Autor: PAP 12 listopada 2015 15:27

Ludzie wykorzystują pszczele produkty - wosk i miód, od co najmniej 9 tys. lat - wynika z badania przedstawionego w "Nature". Upodobania neolitycznych mieszkańców Europy, Afryki i Bliskiego Wschodu badano w 17 krajach, w tym w Polsce.

Upodobanie ludzi do pszczelich produktów jest starsze niż sądzono, i bardziej powszechne - twierdzą autorzy nowej publikacji: naukowcy z Finlandii, Austrii, Francji, Niemiec, Wielkiej Brytanii, Irlandii, Węgier, Polski, Serbii, Słowenii, Grecji, Włoch, Portugalii, Hiszpanii, Turcji, Algierii i Tunezji, którzy na fragmentach naczyń znalezionych w Europie i Afryce szukali śladów wosku.

Jak przypominają, o upodobaniu ludzi do miodu i wosku świadczy m.in. ikonografia starożytnego Egiptu (z okresu ok. 2400 lat p.n.e.), treść rysunków naskalnych czy ślady znajdowane na stanowiskach związanych z pradziejowymi zbieraczami. Nie było jednak jasne, kiedy ludzie zorientowali się po raz pierwszy, że pszczoły są warte ich uwagi.

Jednym z pszczelich produktów, których poszukiwano najczęściej, jest wosk, który jest estrem wyższych kwasów tłuszczowych. Ich wykrycie na szczątkach naczyń to dla badaczy sygnał kontaktu dawnych ludzi z pszczołami.

- Śladów wosku na naczyniach nie widać gołym okiem. To ślady tłuszczów, które gromadzą się w bardzo drobnych porach naczyń ceramicznych, od ich wewnętrznej strony – tłumaczył prof. Arkadiusz Marciniak z Instytutu Prahistorii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Jak dodał, metodę pozyskiwania takiego osadu, jego analizy i oznaczania pod względem biochemicznym opracowali chemicy z Uniwersytetu w Bristolu. - Każdy produkt organiczny ma swoją biochemiczną sygnaturę i na tej podstawie możemy rozpoznawać różne substancje. W analogiczny sposób kilka lat temu podczas analiz naczyń pochodzących z Kujaw ustalono, że w okresie wczesnego neolitu produkowano sery - przypomniał.

Takich śladów, stanowiących pozostałość wosku, szukali teraz naukowcy na naczyniach pochodzących z Europy, a także części Bliskiego Wschodu i północnego krańca Afryki. Analizy prowadzono z rozmachem: zbadano 6400 fragmentów pradziejowych naczyń. W efekcie naukowcy opracowali mapę obrazującą powszechne zainteresowanie neolitycznych rolników pszczołami.

Najstarsze ślady obecności wosku w naczyniach pochodzą z VII tys. p.n.e. Zachowały się na stanowiskach związanych z osadami w Çayönü Tepesi i Çatalhöyük na terenie Anatolii, w azjatyckiej części Turcji. Okazało się, że pszczele produkty wykorzystywali również neolityczni pasterze z Afryki Północnej, terenów położonych obecnie w granicach Algierii i Tunezji.

Ślady wosku znajdowano m.in. w Europie Środkowej, na terenie Austrii i Niemiec, na stanowiskach związanych z neolityczną kulturą ceramiki wstęgowej rytej.

Są też tropy "polskie" - ślady wosku zachowane na naczyniach ze stanowiska Wolica Nowa (k. Brześcia Kujawskiego) i Ludwinowo (k. Włocławka, na Kujawach), jednego z najważniejszego stanowisk wczesnoneolitycznych w Polsce.

Jak wyjaśnił prof. Marciniak, naczynia te są charakterystyczne dla kultury ceramiki wstęgowej rytej, pochodzącej z drugiej połowy 6. tys. p.n.e. - Tak starych znalezisk związanych z pszczołami jeszcze w Polsce nie było. To początki wykorzystywania pszczół jako źródła miodu i wosku pszczelego - podkreśla prof. Marciniak. Dodaje, że znane dotychczas najstarsze pewne ślady wykorzystywania wosku lub miodu na terenie Polski pochodzą z okresu wczesnego średniowiecza, przełomu 1. i 2. tysiąclecia n.e.

WIĘCEJ NA TEMAT

Z INNEJ SKRZYNKI

BĄDŹ NA BIEŻĄCO

NEWSLETTER

ZNAJDŹ NAS NA GOOGLE+

POLECAMY CZASOPISMA

WYSZUKIWARKI

KALENDARIUM