Akwaponika – alternatywa dla tradycyjnych form uprawy roślin



Albert Katana, www.sadyogrody.pl - 12 listopada 2019 12:00


Akwaponika jest alternatywą dla tradycyjnych form uprawy roślin, która pozwala znacząco ograniczyć wykorzystanie wody i dodatków chemicznych. Tradycyjnie uprawiana sałata “zużywa” w trakcie wzrostu ponad 20 l wody, natomiast z akwaponice jest to tylko ok 1 l. Wyprodukowane w ten sposób warzywa są ekologiczne i bardzo dobrej jakości, więc cena sprzedaży jest też nieco wyższa niż przy produkcji tradycyjnej – mówi Agnieszka Późniak, współwłaścicielka Zagrody Wolawce, gdzie od niedawna działa pierwsza pierwsza w Polsce instalacja akwaponicznej uprawy warzyw.

W Zagrodzie “Wolawce” od niedawna macie Państwo akwaponiczną uprawę warzyw. Dlaczego i po co?

W naszej Zagrodzie instalacja akwaponiczna przede wszystkim pełni funkcję edukacyjną. Ma charakter doświadczalny i jest wykorzystywana jako narzędzie dydaktyczne. Chociaż system stanowi pełnowymiarową linię produkcyjną i zawiera wszystkie elementy, jakie powinna taka uprawa posiadać. Instalację w wersji testowej uruchomiliśmy w maju (sama Zagroda funkcjonuje i przyjmuje gości od 1 lipca). Akwaponika to bardzo ciekawy kierunek rozwoju rolnictwa. W Polsce ta forma uprawy roślin jest praktycznie nieznana. Nasza instalacja jest pierwszą tego typu w naszym kraju. Akwaponiczne uprawy są bardzo popularne w Kanadzie i USA. Sama zasada działania jest znana od kilu tysięcy lat – w Chinach w ten sposób do dziś uprawia się ryż. Na pewno jest to technologia przyszłości, bo znacząco ogranicza wykorzystanie wody. Tradycyjnie uprawiana sałata “zużywa” w trakcie wzrostu ponad 20 l wody, natomiast z akwaponice jest to tylko ok 1 l. Jest to też uprawa korzystniejsza od hydroponiki, w której woda jest cyklicznie w całości wymieniana. Ponadto akwaponika jest wolna od dodatków chemicznych, takich jak nawozy sztuczne czy pestycydy. Po prostu te związki są niebezpieczne dla ryb, które żyją w systemie. Mogłyby je zabić.

Czy akwaponiczna plantacja warzyw jest duża? Jaki daje plon? Co dzieje się z rybami, które są przecież konieczne dla akwaponiki?

Nasza instalacja, jako prototyp, ma najmniejszy możliwy do zbudowania systemu rozmiar. Tunel o rozmiarach 24 m x 7,5 m daje powierzchnię uprawy ok. 100 m2. Natomiast minimalny rozmiar tunelu na komercyjną uprawę to 30 m x 10 m, co pozwala wyprodukować 80 tyś główek sałaty i 750 kg ryb rocznie. W aquaponice można uprawiać różne rośliny. W takich warunkach dobrze rośnie sałata, jarmuż, niektóre zioła, rukola, ale też pomidory, brokuły, papryka, czy ogórki.

Czy akwaponika jest dla każdego? Czy wymaga specjalistycznej wiedzy? Czy jest kosztowną inwestycją? Czy szybko się zwraca?

Dla każdego, kto szuka możliwości uprawy zdrowych i ekologicznych warzyw. Na świecie takie instalacje zaopatrują przede wszystkim lokalne społeczności. I najczęściej uprawy są prowadzone przez ludzi, którzy wcześniej nie mieli nic wspólnego z rolnictwem czy ogrodnictwem. Nasz system zbudowaliśmy sami od podstaw, w oparciu o wskazówki pozyskane od właścicieli upraw z Kanady. Tam jest bardzo mocny ruch popularyzujący i wspierający rozwój akwaponiki. Inwestycja wymaga sporych nakładów finansowych. Jednak wyprodukowane w ten sposób warzywa są ekologiczne i bardzo dobrej jakości, więc cena sprzedaży jest też nieco wyższa niż przy produkcji tradycyjnej. Próba oceny ekonomicznej przedsięwzięcia jest trudna, bo nie można jej z niczym porównać. Akwaponika jest alternatywą dla tradycyjnych form uprawy roślin, która pozwala znacząco ograniczyć wykorzystanie wody i dodatków chemicznych. To zupełnie inne podejście do produkcji żywności.

Czy zainteresowanie warsztatami akwaponicznymi jest duże? Kto w nich uczestniczy? Czy akwaponika to dobra propozycja dla gospodarstw ekologicznych?

System akwaponiczny to w Polsce całkowita nowość. Na razie jesteśmy na początku naszej działalności i przecieramy szlak. Dotychczas głównymi odbiorcami naszych działań edukacyjnych byli uczniowie, korzystający z naszej zagrody. System akwaponiczny jest doskonałym narzędziem do nauki o ekosystemach, obiegu zamkniętym w przyrodzie, zrównoważonym rozwoju, ale też o biologii roślin, fizyce zjawisk przyrodniczych. Chcemy włączyć się w nurt popularyzujący akwaponikę. Dlatego organizujemy także warsztaty stricte poświęcone instalacji. W trakcie jednodniowego szkolenia uczestnicy zapoznają się technicznymi aspektami budowy i działania systemu (od projektowania do wykonania) oraz zasadami uprawy roślin. Chętnie dzielimy się naszymi doświadczeniami i wiedzą. Jeżeli chodzi o gospodarstwa ekologiczne – to akwaponika stanowi dla nich bardzo dobrą alternatywę. Pozwala na całoroczną produkcję warzyw. Nie wymaga tak dużego nakładu pracy, jak uprawa w gruncie. Szczególnie w kontekście usuwania chwastów, walki z owadami niszczącymi uprawy czy chorobami roślin. Oczywiście należy podkreślić, że nie wszystkie rośliny da się uprawiać tą metodą. Mimo to katalog jest szeroki i różnorodny.

Dziękuję za rozmowę. 

Zagroda Wolawce - firma rodzinna, prowadzona przez Michała Poźniaka, Agnieszkę Poźniak i Jana Cudaka. Prowadzi edukację w zakresie innowacyjnej produkcji roślinnej, świadomości ekologicznej i konsumenckiej oraz w zakresie kultury materialnej wsi i rękodzieła.