Ekologizacja Wspólnej Polityki Rolnej?

Autor: Wioleta Sobczak, Michał Wielechowski - www.sadyogrody.pl 05 kwietnia 2016 08:31

Ekologizacja Wspólnej Polityki Rolnej? Zazielenienie wzbudza liczne kontrowersje; fot. pixabay.com

Występujący od 2015 r. obowiązek realizacji praktyk tzw. zazielenienia (ang. greening), wzbudza liczne kontrowersje i jest przedmiotem intensywnej i emocjonującej debaty, zarówno wśród rolników, ekologów jak i ekonomistów.

Dla większości uczestników biorących udział w tej dyskusji, pojęcie ekologizacji wydaje się kontrowersyjne, ponieważ:

- nie podkreśla wystarczająco mocno celów środowiskowych,

- występują trudności w ocenie jego efektów,

- nakłada zbyt restrykcyjne ograniczenia utrudniające organizację pracę gospodarstw rolnych.

Praktyki zazielenienia – zasady

Zazielenienie (greening) jest istotnym komponentem systemu płatności bezpośrednich, na który przypada 30% płatności dla rolników, co w przypadku polskich rolników przekłada na wsparcie w wysokości ok. 74 euro/ha. Obowiązkowe praktyki zazielenienia obejmują:

- dywersyfikację upraw - dotyczy gospodarstw posiadających powyżej 10 ha gruntów ornych;

- utrzymywanie trwałych użytków zielonych (TUZ) – dotyczy gospodarstw posiadających TUZ-y;

- utrzymywanie obszarów proekologicznych (EFA) - dotyczy gospodarstw o powierzchni ponad 15 ha gruntów ornych.

Rolnicy mają możliwość stosowania fakultatywnie praktyk równoważnych (względem wyżej wymienionych), które w stopniu równym lub wyższym do praktyk zazielenienia przynoszą korzyści klimatyczne i środowiskowe (programy rolno-środowiskowe oraz programy rolno-środowiskowo-klimatyczne).

Z obowiązku stosowania praktyk zazielenienia wyłączone są gospodarstwa uczestniczące
w systemie płatności dla małych gospodarstw oraz gospodarstwa ekologiczne.

Greening - kontrowersje

Jednym z istotnych powodów istnienia kontrowersji jest brak rzetelnej i kompleksowej oceny skutków zazielenienia, w szczególności w odniesieniu do oczekiwanych korzyści dla środowiska. Według badań niemieckiego Instytutu Agroekologii i Bioróżnorodności grunty orne w całej Europie cechuje niskie bioróżnorodność roślinna (przejawem niekorzystnego trendu dla środowiska jest zanikanie maków polnych, które występują obecnie tylko na 13% pól w Europie). Instytut Europejskiej Polityki Ochrony Środowiska (IEEP) krytykuje elastyczność polityki zazielenienia, wskazując, że kraje członkowskie UE realizują zbyt liberalną politykę greeningu, dając możliwość wyboru rolnikom najmniej korzystnych praktyk środowiskowych (z szerokiego katalogu dopuszczonych praktyk). Z badań IEEP wynika, że blisko 90% krajów UE nie w pełni ogranicza stosowanie pestycydów na obszarach proekologicznych (EFA) funkcjonujących na obszarze gospodarstw rolnych. Europejskie Biuro Ochrony Środowiska oraz organizacja BirdLife Europe wskazują, że drugi filar WPR w nowej perspektywie 2014-2020 jest mniej „zielony” w porównaniu do WPR 2007-2013. Spośród 19 badanych państw i regionów, 14 zmniejszyło poziom finansowania działań środowiskowych w ramach drugiego filaru WPR.

W opinii Krajowej Rady Izb Rolniczych, obowiązujący wymóg zazielenienia należy uznać za nieskuteczny, stąd UE powinna zastanowić się nad rezygnacją z niego w nowej perspektywie WPR po 2020 r. Ponadto, z uwagi na fakt, że ponad 3 mln ha użytków rolnych w Polsce „leży odłogiem”, Polska powinna być wyłączona z obowiązku stosowania praktyk środowiskowych (greeningu). Rolnicy z wielu państw UE nie zgadzają się z polityką obowiązku dywersyfikacji upraw. Brytyjczycy uważają, że taka polityka jest „zbędna” i prowadzi do nieefektywności produkcji.

W opinii ekonomistów rolnych, głównym efektem ekologizacji (zazielenienia) będzie zmniejszenie powierzchni głównych upraw (zarówno ze względu na wzrost odłogowanych gruntów w celu spełnienia wymogów EFA, oraz z uwagi na ostrzejszą kontrolę konwersji użytków zielonych). Spowoduje to wzrost cen tych upraw oraz nieznaczną intensyfikację produkcji na pozostałych obszarach. Dochody rolników będą wzrastać, ale niska intensywność produkcji rolniczej w krajach bałtyckich (w tym w Polsce) może skutecznie ten wzrost ograniczyć.

Przyszłość zazielenienia

8 marca 2016 r. zakończyły się przeprowadzone przez Komisję Europejską (KE) konsultacje publiczne w zakresie doświadczeń z pierwszego roku wdrażania praktyk zazielenienia w ramach systemu płatności bezpośrednich. Phil Hogan, komisarz ds. rolnictwa i rozwoju wsi KE, obiecał przygotowanie poprawionego pakietu środków ekologizacji, ale zaznaczył, że nie zostanie on wprowadzony do 2017 roku.

Podobał się artykuł? Podziel się!

WIĘCEJ NA TEMAT

PRAWO I DOTACJE

BĄDŹ NA BIEŻĄCO

NEWSLETTER

ZNAJDŹ NAS NA GOOGLE+

POLECAMY CZASOPISMA

WYSZUKIWARKI

KALENDARIUM