Słonecznica orężówka coraz większym zagrożeniem w uprawach warzyw (zdjęcia)

Autor: Dr hab. inż. Paweł K. Bereś, prof. nadzw./Instytut Ochrony Roślin – PIB 08 stycznia 2018 10:27

Słonecznica jako gatunek mało jeszcze przebadany ma wiele tajemnic, które dopiero stopniowo są odkrywane. Warto jednak wspomnieć, że owad ten będzie już uwzględniany w monitoringu prowadzonym w kraju przez powołane do tego służby, gdyż jest coraz więcej sygnałów o jego pojawach.

Słonecznica orężówka (Helicoverpa armigera Hbn.) to niewielki motyl z rodziny sówkowate, należący do tej samej rodziny, co powszechnie znane rolnice. Owad ten charakteryzuje się jednak tym, że nie występuje naturalnie w warunkach glebowo-klimatycznych Polski. Pojawia się okazyjnie w granicach kraju w niektóre lata (głównie suche i upalne) i wówczas może stanowić zagrożenie dla roślin uprawianych w warunkach polowych oraz pod osłonami. Gatunek ten jest znany w świecie entomologów jako wysoce mobilny. Motyle wspomagane ciepłymi prądami powietrza są w stanie przebyć tysiące kilometrów, co powoduje, że dostają się do takich krajów jak Polska, ale także do dalej położonej Finlandii czy też Wielkiej Brytanii. Naturalnym miejscem występowania owada jest Afryka, kraje nadbałkańskie, Azja, a także Australia i Oceania. Przypuszcza się, że motyle przedostające się na obszar Polski to jedno z pokoleń jakie rozwinęło się na Bałkanach, ewentualnie pochodzące z Afryki Północnej.

Jak wygląda słonecznica?

W celu poprawnego rozpoznania słonecznicy orężówki żerującej na roślinach, konieczna jest znajomość jej wyglądu. Aby identyfikacja była w 100% poprawna powinna być przeprowadzona na motylach, te jednak nie są stadium żerującym na roślinach, co sprawia, że są pomijane w obserwacjach. Opieranie identyfikacji jedynie na gąsienicach jest ryzykowne, gdyż mnogość ich form kolorystycznych jest bardzo duża, a to powoduje, że można je pomylić z innymi gatunkami, zwłaszcza z rodziny sówkowate (Noctuidae), głównie reprezentującymi podrodzinę piętnówek (Hadeninae). Z tego także powodu zaleca się, aby wyrośnięte gąsienice zebrać, przenieść do izolatora np. z drobnooczkowej siatki, dokarmiać oraz poczekać aż się przepoczwarczą i wylecą motyle. Te dopiero powinno się oznaczać. Motyle osiągają długość do 18 mm, a rozpiętość skrzydeł do 35-40 mm. Zabarwienie jest zmienne od szarego poprzez oliwkowozielone aż do pomarańczowo-brązowego. Na pierwszej parze skrzydeł znajduje się 7-8 ciemnych linii oraz kilka drobnych plamek. Tylne skrzydła są bladosłomkowe. Na każdym skrzydle znajduje się ciemniejsze pasmo przy krawędzi bocznej oraz przecinkowate znakowanie pośrodku.

Jaja są okrągłe o żeberkowatej powierzchni, o średnicy do 0,5 mm, początkowo białe, a następnie szare lub szarozielone. Jedna samica składa do 3000 jaj (średnio 600 sztuk). Są one umieszczane pojedynczo bądź w złoża po kilkanaście lub kilkadziesiąt sztuk na nadziemnych częściach roślin.
Gąsienice przechodzą przez sześć stadiów larwalnych, z których pierwsze dorasta do 1,5 mm, a ostatnie do 50 mm długości. Mają trzy pary odnóży tułowiowych oraz po jednej parze posówek na trzecim, czwartym, piątym, szóstym i dziesiątym segmencie. Odnóża są najczęściej koloru brązowego. Całe ciało pokryte jest rzadkimi szczecinkami oraz kolczastymi wyrostkami. Zabarwienie pierwszego i drugiego stadium larwalnego jest zmienne: żółtawo-białe do czerwono-brązowego bez charakterystycznych oznakowań. U starszych gąsienic kolorystyka jest w jeszcze większym stopniu zróżnicowana począwszy od barwy jednolicie zielonej, żółtozielonej, różowej poprzez bordową, czerwonobrązową, brązową aż do prawie czarnej. Cechą charakterystyczną u starszych gąsienic jest biegnących wzdłuż ciała wzór w postaci linii o naprzemiennym zabarwieniu jasna-ciemna. Wzdłuż grzbietowej części ciała przebiega wąska, ciemno zabarwiona linia. Głowa starszych gąsienic jest z reguły ciemnobrązowa wyposażona w aparat gębowy typu gryzącego.

WIĘCEJ NA TEMAT

AGROTECHNIKA

BĄDŹ NA BIEŻĄCO

NEWSLETTER

ZNAJDŹ NAS NA GOOGLE+

POLECAMY CZASOPISMA

WYSZUKIWARKI

KALENDARIUM