Od szkółki po hodowlę odmian – historia Gospodarstwa Szkółkarskiego Andrzej i Szymon Nowakowscy i grupy AJ!APPLE (zdjęcia)



Krystyna Zagórska/ www.sadyogrody.pl - 22 października 2019 10:27


Historia szkółki drzewek owocowych w Żdżarach, sięga 1978 roku, kiedy Andrzej Nowakowski chcąc wykorzystać swoje wieloletnie doświadczenie zdobyte w Sadowniczym Zakładzie Doświadczalnym w Wróblowicach koło Wrocławia, postanowił wrócić w rodzinne strony i założyć własne gospodarstwo szkółkarsko-sadownicze. Oprócz typowej produkcji szkółkarskiej, od kilkudziesięciu lat zajmuje się także selekcją i hodowlą nowych odmian. Tylko te najbardziej obiecujące mają szansę wejść do produkcji.

W szkółce Andrzeja i Szymona Nowakowskich produkuje się gównie jabłonie – rocznie ponad 600 tys. drzewek dwuletnich oraz drzewka 7-miesięczne (łącznie powierzchnia około 50 ha). Największy udział w strukturze stanowią odmiany pochodzące z hodowli grupy AJ!APPLE, której współwłaścicielem jest Jan Krzewiński (szkółka INSAD-Prusy z Głuchowa k. Skierniewic). W ofercie znajdują się odmiany, tj. Muna, Zuzi Gala, Zuzi Gala Selekt, Reno2, Najdared, Sander, Vikto Red, Golden Dream. Drzewka zraźnikowe odmian pochodzących z hodowli Grupy rosną w sadzie zraźnikowym na terenie Gospodarstwa w Żdżarach oraz w Naktuinbow Horst w Holandii, skąd zainteresowani holenderscy belgijscy i włoscy szkółkarze mogą nabyć zrazy do produkcji drzewek w szkółkach. Oprócz odmian własnych, w szkółce w Żdżarach produkuje się także sprawdzone odmiany, te najbardziej obiecujące – o owocach bardzo dobrze wybarwiających się (skórka w 100 proc. pokryta rumieńcem), spośród nowości m.in. Gala Dark Baron, czy King Roat z grupy Red Delicious.

Szkółkarze produkują rocznie 3 mln podkładek (M9 RN29, M9 T337, M26, P60, M7, P14, MM106, Pigwa S1, Colt), z czego część przeznaczana jest do dalszej produkcji drzewek w szkółce, a część sprzedawana innym szkółkarzom i sadownikom na własne potrzeby. Podkładki trafiają również do zagranicznych odbiorców, m.in. do takich krajów jak Grecja, Turcja, Niemcy, Włochy. Materiał wyjściowy do produkcji szkółkarskiej – podkładek oraz sadów zraźnikowych, pochodzi z OEMS w Prusach oraz z Naktuinbow Horst w Holandii.

Jaka jest historia powstania grupy hodowlanej AJ!APPLE?

Andrzej Nowakowski wspomina, że pasją do hodowli zaraził go Adam Rejman, z którym współpracował w Sadowniczym Zakładzie Doświadczalnym w Wróblowicach. Wspólnie wyselekcjonowali odmianę Szampion Reno (nazwa wywodzi się od początkowych liter nazwisk hodowców). Ze szkółki w Żdżarach pochodzi Reno2 – o owocach niemal w pełni pokrytych czerwonym rozmytym marmurkowym rumieńcem. Odmiana ta jest wciąż bardzo atrakcyjna dla polskich sadowników ze względu na niezawodność w plonowaniu oraz smaczne owoce, które dobrze się sprzedają zarówno na rynku krajowym, jak i zagranicznym. W sezonie 2017 w krajowych szkółkach zabrakło drzewek tej odmiany, w związku z dużym popytem.

{media;23210;Jabłka odmiany Reno2 wyhodowanej w Żdżarach/ fot. sadyogrody.pl;https://pliki.sadyogrody.pl/i/02/32/10/023210.jpg;https://pliki.sadyogrody.pl/i/02/32/10/023210_r0_620.jpg}

Andrzej Nowakowski z Janem Krzewińskim z INSAD-Prusy, znają się od 1987 roku, wspólnie organizowali Stowarzyszenie Polskich Szkółkarzy.

- Wiedziałem, że Jan Krzewiński ma swoje odmiany, ja również zacząłem pokazywać swoje –Reno2, Najdareda. Razem stwierdziliśmy, że stworzymy grupę hodowlaną. Krzyżujemy tylko te odmiany, które co roku dobrze plonują, wyróżniają się odpornością lub niewielką podatnością na choroby i szkodniki. Owoce nie muszą być najsmaczniejsze, ale powinny być ładnie wybarwione. Wszystkie oferowane przez nas odmiany przetrwały mroźne zimy – mówi Andrzej Nowakowski.

Grupa hodowlana AJ!APPLE formalnie powstała w 2011 roku.

Hodowlę odmian prowadzi się w wielu ośrodkach w Europie. Nowe odmiany ściągano do Polski z różnych krajów, lecz nie wszystkie – jak się później okazało – były przystosowane produkcyjnie do warunków klimatycznych naszego kraju. Dlatego rozpoczęliśmy promocję naszych, polskich odmian. Efekty naszej pracy prezentujemy corocznie podczas targów branżowych. Sadownicy mogą spróbować owoców, ocenić ich wygląd i dowiedzieć się więcej na temat uprawy – dodaje.

W sadzie pomologicznym w Żdżarach znajduje się obecnie 350 odmian jabłoni.

{media;23209;dr Danuta Krzewińska i Andrzej Nowakowki, hodowcy grupy AJ!APPLE/ fot. sadyogrody.pl;https://pliki.sadyogrody.pl/i/02/32/09/023209.jpg;https://pliki.sadyogrody.pl/i/02/32/09/023209_r0_620.jpg}

Nad pracami hodowlanymi w grupie AJ!APPLE czuwa dr Danuta Krzewińska. Po dobraniu form rodzicielskich, przystępuje się do naniesienia pyłku na znamię słupka, po uprzednim usunięciu pylników. Zabieg ten wykonuje się zwykle 2-krotnie, ponieważ nie wszystkie kwiaty rozwijają się równocześnie. Następnie zakładane są izolatory (aby zapobiec przypadkowemu zapyleniu pyłkiem innej odmiany), i pozostają do momentu wytworzenia zawiązków owoców. Wiosną pozyskane nasiona po stratyfikacji, wysiewa się do multiplatów w szklarni. W kolejnym etapie, siewki sadzi się w kwaterze hodowlanej, i dokonuje dalszej selekcji. Najcenniejsze egzemplarze uszlachetniane są na podkładce M9 (zwykle po 5-7 sztuk drzewek w produkcji).

Następnie drzewka trafiają do sadu pomologicznego, gdzie wchodzą w okres owocowania i hodowcy kontynuują ich dalsza ocenę – pod kątem jakości owoców, wielkości plonu i terminu zbioru, odporności na choroby i właściwości przechowalniczych. Hodowla nowych odmian jest procesem bardzo pracochłonnym i trwa minimum 10 lat. Powodzenie zależy od wielu czynników, w tym dużej mierze od przebiegu pogody. W 2018 roku w wyniku gradobicia w sadzie produkcyjno-pomologicznym w Żdżarach została uszkodzona większość owoców. Z kolei w bieżącym sezonie nie wszystkie drzewa w pełni owocowały ze względu na wiosenny przymrozek.

Czytaj także:   Przed nowym sezonem szkółkarskim – z wizytą w Gospodarstwie Andrzeja i Szymona Nowakowskich (zdjęcia)