Jesienne nawożenie sadów i plantacji jagodowych – wapnowanie



Michał Gwara/ www.sadyogrody.pl - 23 listopada 2018 11:44


Utrzymanie odpowiedniego pH gleby to jeden z fundamentów wysokiego plonu oraz jakości owoców. Wapnowanie znacznie poprawia też skuteczność nawożenia pozostałymi składnikami pokarmowymi.

Najlepszym terminem na stosowanie nawozów wapniowych jest jesień. Po tym zabiegu przez pewien czas właściwości fizykochemiczne wierzchniej warstwy gleby ulegają silnym zmianom, co przy jesiennym terminie aplikacji nie wpływa niekorzystnie na rośliny. Pozostałe składniki pokarmowe wysiewamy najczęściej wiosną, więc jesienne wapnowanie również nie wpływa niekorzystnie na ich aplikację. Ponadto długi czas do początku wegetacji pozwala na dobre rozpuszczenie się znacznych ilości wapna, jakie wysiewamy.

Kiedy wapnować glebę w sadzie?

W żadnym wypadku nie stosujemy wysokich dawek wapna bez pomiaru pH. O ile statystycznie w Polsce znaczna część gleb wapnowania wymaga, to jednak w gospodarstwach o dobrze prowadzonej agrotechnice odczyn często jest prawidłowy. Przewapnowanie gleby jest równie szkodliwe jak zbyt niskie pH. Jednak o ile jego podniesienie jest stosunkowo proste, to już zbyt wysokiego odczynu w prosty i tani sposób nie obniżymy. Wśród producentów jabłek można spotkać się z opinią iż pozostawienie nie zebranych owoców na ziemi spowoduje jej zakwaszenie i konieczność wapnowania. Nie jest to potwierdzone żadnymi badaniami ani praktyką. W bieżącym sezonie nieliczni sadownicy zdecydowali się nie zbierać jabłek spod drzew. Takie działanie nie powoduje automatycznie konieczności wapnowania gleby.

pH gruntu możemy sprawdzić oddając glebę do analizy. Wówczas poznamy również zasobność w składniki pokarmowe, jednak wymaga oczekiwania pewnego czasu na wyniki. Możemy też zadać odczyn samodzielnie za pomocą kwasomierzy glebowych. Pobieramy z pola reprezentatywną próbę, najlepiej z pasów herbicydowych lub oddzielnie z pasów oraz z międzyrzędzi (gdzie pH obniża się w mniejszym stopniu). Najprostsze i najtańsze są kwasomierze z płynem Helliga (dostępne w sklepach ogrodniczych). Są również kwasomierze elektroniczne, jednak te sprzedawane za kilkadziesiąt złotych nie są godne zaufania i mogą wprowadzić nas w kosztowny błąd. Dobrej jakości urządzenia elektroniczne są bardzo kosztowne.

Niezwykle ważne jest zbadanie gleby przed posadzeniem roślin. Tylko wtedy –raz na kilka/ kilkanaście lat – mamy szansę solidnego przygotowania podłoża i wymieszania nawozów z glebą.

Analizy wykonujemy co 2 – 4 lata. Pozwoli to na utrzymanie optymalnych warunków dostępności składników pokarmowych oraz optymalizację kosztów nawożenia.

Jakie dawki stosujemy?

Dawki wapna nawozowego zależą od odczynu gleby i jej zwięzłości.

{media;18382;;https://pliki.sadyogrody.pl/i/01/83/82/018382.jpg;https://pliki.sadyogrody.pl/i/01/83/82/018382_r0_620.jpg}

 

{media;18385;;https://pliki.sadyogrody.pl/i/01/83/85/018385.jpg;https://pliki.sadyogrody.pl/i/01/83/85/018385_620.jpg}

 

Jeśli występuje konieczność użycia wyższych dawek, dzielimy je rozkładając wapnowanie na 2 – 3 lata.

Przed założeniem sadu możemy wysiać pełną dawkę wapna, jednak jeśli będzie ona wysoka, koniecznie trzeba nawóz wysiać jesienią i wymieszać z glebą, lub połowę dawki wysiać przed zimową orką, a pozostałą część na zaorane pole.

Jakiego wapna użyć?

Rodzaj wapna dopasowujemy do warunków glebowych. W rosnących sadach i plantacjach na glebach lekkich i średnich stosujemy dobrze rozpuszczalne wapno węglanowe w formie kredowej (wapniak kornicki, koszelowski i inne). Zawierają one zwykle 40 – 50% CaO. Wapno węglanowe w postaci mielonych wapieni może być zbyt słabo rozpuszczalne przy braku możliwości wymieszania go z glebą. Węglan wapnia to także wapno z chłodni KA - możemy go użyć jako nawozu. Charakteryzuje się średnią rozpuszczalnością.

Na glebach ciężkich stosujmy wapno tlenkowe (zawiera 55 – 80% CaO). Działa silnie i szybko (a więc jest odpowiednie na grunty o dużej buforowości) oraz dobrze się rozpuszcza. Jeśli nie stosujemy wysokich dawek, tlenku wapnia możemy też użyć na podłożach o średniej zwięzłości.

Przed posadzeniem roślin nawóz możemy wymieszać z glebą, co zmniejsza problemy z rozpuszczalnością. Tu na glebach lżejszych i średnich możemy użyć „zwykłego” wapna węglanowego. Na ciężkich, ewentualnie średnio zwięzłych gruntach stosujemy wapno tlenkowe.

Formy tlenkowe i „zwykłe” węglanowe dostępne są w postaci wapna magnezowego, zawierającego znaczne ilości Mg. Są odpowiednie tam, gdzie występuje konieczność dodatkowego nawożenia magnezem. W innym wypadku spowoduje silny wzrost zawartości Mg, co skutkuje zaburzeniem równowagi K:Mg i ograniczeniem pobierania potasu. Natomiast wapno kredowe nie występuje w formie magnezowej. Jeśli więc w rosnących sadach i plantacjach na gruntach lekkich , ew. średnich zachodzi konieczność wapnowania oraz dostarczenia dodatkowej dawki Mg, stosujmy jesienią wapno kredowe, natomiast magnez podajemy wiosną w postaci nawozów siarczanowych (Kizeryt, posypowe siarczany magnezu).

Nawożenie wapniem gleb o właściwym pH

pH gruntu nie wynika bezpośrednio z zawartości wapnia. Zdarzają się sytuacje gdy odczyn gleby jest poprawny, jednak dostępność Ca dla roślin – zbyt niska. Niestety, analizy gleby wykonywane metodą sadowniczą nie wskazują zawartości wapnia. Możemy ją poznać zlecając analizę metodą ogrodniczą (tzw. uniwersalną). Brak jest jednak opracowanych liczb granicznych dla większości upraw.

Problem jest szczególnie istotny na plantacjach borówek, gdzie gleb nie wapnujemy, a więc nie dostarczamy wapnia. W innych uprawach również możemy spotkać się z tym zjawiskiem: w sadach jabłoniowych objawia się to kłopotami z gorzką plamistością podskórną oraz trwałością przechowalniczą owoców. Na plantacjach owoców jagodowych powoduje iż jędrność owoców jest niższa. W takiej sytuacji stosujemy nawozy wapniowe, które nie podnoszą pH gleby. Najlepszym rozwiązaniem będzie użycie nawozów na bazie gipsu, czyli siarczanu wapnia (Siarkomix G, Agro SulCa, ASX siarczan wapnia i in.). Jest to niedrogi nawóz szeroko stosowany w rolnictwie. W sadownictwie stosujemy go w dawkach 5 – 10 t/ha przed założeniem plantacji i 3 – 4 t/ha co 3 – 5 lat na plantacjach rosnących. Siarczan wapnia jest słabiej rozpuszczalnym nawozem, więc wysiewamy go jesienią.